Podatki, ewidencje i obowiązki przedsiębiorcy — kompendium

Sekcja informacyjna o polskich przepisach podatkowych istotnych dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą i obsługujących ich biur rachunkowych. Tłumaczymy obowiązki, terminy, progi i wzajemne powiązania — bez owijania w bawełnę, z konkretnymi liczbami, podstawą prawną i przykładami.

Każdy temat ma też cross-link do odpowiedniej funkcji w programie TaxMachine (sekcja Funkcje), aby pokazać jak nasze oprogramowanie pomaga te obowiązki wykonać.

Ewidencje księgowe

• Podatkowa Księga Przychodów i Rozchodów (KPiR) — kto musi prowadzić, 19 kolumn księgi, obowiązek elektroniczny od 2026, spis z natury, dochód, JPK_PKPIR

VAT

• VAT — jak prawidłowo rozliczyć — stawki (23/8/5/0/ZW), rejestracja, zwolnienie podmiotowe 240 tys. zł od 2026 (z 200 tys.), faktury, JPK_V7, terminy, odsetki za zwłokę (podstawowa 100% / obniżona 50% / podwyższona 150%), sprzedaż mieszana, korekta deklaracji
• VAT w imporcie towarów — procedura standardowa SAD/PZC (zapłata 10 dni) vs uproszczona art. 33a (rozliczenie w JPK_V7 bez wpłaty), warunki, korekta 4 mies., AIS/IMPORT PLUS od 19.06.2025, odprawa scentralizowana (VAT-IM, VAT-IM/A), procedury celne specjalne
• FA(3) — struktura e-faktury KSeF — szczegółowa analiza schematu XSD obowiązującego od 1.02.2026: wszystkie węzły (Naglowek, Podmioty, Fa, FaWiersz, Adnotacje, GTU, procedury, Rozliczenie, Płatność, Zamówienie, Załącznik), słowniki (stawki, formy płatności, role), walidacje
• Kasy fiskalne — obowiązek, rodzaje, ulga 700 zł — 4 rodzaje (online, EJ, papierowa, wirtualna), próg 20 000 zł, zwolnienia do 31.12.2027, towary i usługi wymagające kasy bezwzględnie, fiskalizacja, raporty, przeglądy co 2 lata, paragon z NIP do 450 zł, relacja z KSeF
• Mechanizm Podzielonej Płatności (MPP / split payment) — dobrowolny i obowiązkowy, próg 15 000 zł + załącznik nr 15, rachunek VAT, uwolnienie środków, sankcje 30% VAT i grzywny

Podatek dochodowy (PIT/CIT)

• Podatek dochodowy — wprowadzenie
• Skala podatkowa — progi, stawki 12% i 32%, kwota wolna 30 000 zł, ulgi
• Podatek liniowy 19% — stawka stała, bez kwoty wolnej, bez ulgi na dziecko i wspólnego z małżonkiem, PIT-36L, kiedy się opłaca (próg ~120 000 zł rocznego dochodu), utrata prawa przy usługach dla byłego pracodawcy
• Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych — stawki 2–17% wg branży, limit 2 mln euro, kwartalnie do 200 tys. euro, PIT-28, najem prywatny obowiązkowo na ryczałcie od 2023 r. (8,5% do 100 000 zł, 12,5% powyżej), ewidencja JPK_EWP od 1.01.2026
• CIT — podatek dochodowy od osób prawnych — stawki 19% i 9% (mali podatnicy + nowi do 2 mln EUR), dwa źródła (zyski kapitałowe + pozostałe), CIT-8 do 31.03, sprawozdanie do KRS w 6 miesięcy, estoński CIT (efektywnie 20%/25%), preferencja małych (5 rat × 20%), ulgi (B+R, IP BOX, prototyp, robotyzacja)
• Ulgi podatkowe dla przedsiębiorcy — kompendium — pełen przegląd: na dziecko, samotny rodzic, IKZE, rehabilitacyjna, internet, darowizny 6%, B+R, termomodernizacyjna 53 000 zł, IP BOX 5%, sponsoring 50%, zabytki, na powrót, rodzin 4+, seniorzy, prototyp, robotyzacja, ekspansja, terminal — z tabelą dostępności dla skala/liniowy/ryczałt/CIT
• Kwota wolna od podatku
• Koszty uzyskania przychodu
• Koszty uzyskania z pracy
• Strata podatkowa — jak ją odliczyć — reguła 5 lat, dwa warianty (50% rocznie albo 5 mln jednorazowo), źródła przychodu, zaliczki na bieżąco, ryczałt, CIT, przykłady
• Zawieszenie, wznowienie i likwidacja działalności — obowiązki podatkowe na każdym etapie: zaliczki w zawieszeniu (zwolnienie), amortyzacja wstrzymana, spis z natury i wykaz składników majątku, karencja 6 lat na sprzedaż, VAT-Z, PIT-16Z, obowiązki płatnika PIT-11/4R/8AR

Składki i obowiązki publicznoprawne

• Składki ZUS — jak odliczyć w PIT — społeczne (od dochodu lub do KUP), Fundusz Pracy i Solidarnościowy (2,45%), zdrowotna (14 100 zł / 50% / 19%), składki pracowników, terminy płatności, sprzedaż środków trwałych a oskładkowanie

Rozliczenia roczne PIT

Pełna sekcja o zeznaniach rocznych osób fizycznych — PIT-y 2025/2026.

Powiązane sekcje

• Funkcje programu TaxMachine — jak program ułatwia wykonywanie obowiązków podatkowych
• Aktualności — bieżące zmiany w przepisach i ich wpływ na program
• Pomoc programu — jak konkretnie obsłużyć daną funkcję w TaxMachine
• FAQ — najczęstsze pytania użytkowników

Sekcja jest stale rozbudowywana. Jeżeli brakuje tematu o który Ci chodzi — napisz nam, uzupełnimy.