0115-KDIT1.4011.365.2026.3.DB

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

•      prawidłowe – w zakresie skutków podatkowych zwrotu nadpłaty kredytu;

•      prawidłowe – w zakresie możliwości objęcia zaniechaniem poboru podatku umorzonej części kredytu przeznaczonej na nabycie budynku mieszkalnego oraz

•      nieprawidłowe – w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

14 kwietnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła Pani wniosek 14 lipca 2026 r. – na wezwanie organu. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

(...) 2005 r. Wnioskodawczyni zawarła wraz z A.A, B.B oraz C.B umowę kredytu hipotecznego powiązanego z walutą CHF z Bankiem X (obecnie Bank Y).

Kredyt hipoteczny został udzielony przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów. Na mocy zawartej umowy została wypłacona kredytobiorcom kwota 139.028,32. Wszyscy kredytobiorcy odpowiadają za spłatę kredytu solidarnie do pełnej jego wysokości. Pokrewieństwo kredytobiorców: B.B – ojciec D.B; C.B – matka D.B; A.A – partner D.B. Wśród kredytobiorców nie ma osoby, z którą D.B pozostaje w związku małżeńskim.

Udzielony kredyt jest kredytem denominowanym do franka szwajcarskiego. Jest kredytem mieszkaniowym zaciągniętym na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.). Wskazany we wniosku kredyt zabezpieczony został hipoteką ustanowioną na nieruchomości, dla której prowadzona jest KW (...). Dokładny cel zaciągnięcia wskazanego we wniosku kredytu został wpisany w umowie kredytowej i jest następujący: „kredyt przeznaczony jest na: zakup nieruchomości – budynku komercyjno-mieszkalnego na rynku wtórnym położonego w miejscowości E .1”. Dokładna data nabycia (zgodnie z aktem notarialnym) nieruchomości zabudowanej, sfinansowanej ze środków uzyskanych z ww. kredytu to (...) 2005 r.

Nieruchomość obejmuje jedną działkę gruntu: (...), nr działki: 1, (...). Właścicielami zgodnie z umową sprzedaży byli: D.B 1/2, C.B i B.B 1/2, następnie część 1/2 należąca do C i B.B została darowana Wnioskodawczyni 16 listopada 2011 r.

W budynku mieszkalnym o powierzchni 47,36 m² od momentu nabycia mieszkała D.B wraz z A.A oraz dziećmi: E.A (ur. 2005 r.) i F.A (ur. 2007 r.), prowadząc jedno gospodarstwo domowe. Po kilku latach zamieszkali w nim na pewien czas również C.B oraz B.B. Prowadzone było nadal jedno gospodarstwo domowe.

W budynku przeznaczonym na działalność restauracyjną o powierzchni 63,16 m² Wnioskodawczyni prowadziła od (...) 2005 r. restaurację. W budynku gospodarczym o powierzchni 32,60 m² Wnioskodawczyni przechowywała sprzęt sportowy, ogrodniczy i tym podobne rzeczy wykorzystywane w gospodarstwie domowym. Budynek ten nie został przekształcony w budynek mieszkalny i nie pozostaje on w bryle budynku mieszkalnego, tzn. jest budynkiem odrębnym, wolno stojącym i trwale związanym z gruntem. Nie był on nigdy wykorzystywany do celów prowadzenia działalności gospodarczej, nie były odliczane z tego tytułu koszty uzyskania przychodów, jak również nie został on wprowadzony do ewidencji środków trwałych.

W akcie notarialnym nie zostały wyodrębnione osobno ceny za budynek mieszkalny, budynek gospodarczy oraz budynek przeznaczony na działalność restauracyjną, jak również wszystkie te budynki posiadają jedną księgę wieczystą.

Przedmiotowy kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej. Celem inwestycji mieszkaniowej, na którą zaciągnięty został przedmiotowy kredyt, było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych D.B, A.A oraz ich dzieci.

Ugoda z bankiem nie została jeszcze podpisana, gdyż oczekuje na wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej. Wnioskodawczyni ma nadzieję, że zostanie podpisana przez Nią w 2026 r. na podstawie przepisów kodeksu cywilnego oraz kodeksu postępowania cywilnego.

Umorzenie przez bank pozostałego do spłaty salda kredytu będzie dotyczyło wszystkich współkredytobiorców (tj. D.B, A.A, B.B i C.B) oraz skutkowało wygaśnięciem zobowiązania wobec banku w całości po stronie każdego ze współkredytobiorców odpowiadających solidarnie za dług. Na kwotę, w stosunku do której Wnioskodawczyni zostanie zwolniona z długu wraz z pozostałymi współkredytobiorcami, składać się będzie kwota kapitału wraz z odsetkami. W skład ww. kwoty nie będzie wchodziła kwota odsetek karnych (odsetek od zadłużenia przeterminowanego). W ramach ugody z bankiem nastąpi przewalutowanie kredytu, zwrot nadwyżki i umorzenie pozostałego salda do spłaty.

W przeszłości Wnioskodawczyni nie korzystała z umorzenia wierzytelności z tytułu innego kredytu mieszkaniowego.

Wypłata wskazanej we wniosku kwoty w wysokości 86.832,76 zł, którą proponuje bank, zostanie wypłacona jako zwrot środków, które zostały wpłacone przez Wnioskodawczynię do banku tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie zostały uznane za nadpłatę kredytu nienależną bankowi. Powyższa kwota zostanie wypłacona na konto Wnioskodawczyni, z którego były wpłacane środki na poczet spłaty kredytu.

Uzupełnienie wniosku

Na zakupionej nieruchomości, poza odrębnym budynkiem gospodarczym o powierzchni 32,60 m², znajdują się dwa odrębne budynki:

•      budynek mieszkalny o powierzchni 47,36 m²,

•      budynek usługowy/restauracyjny o powierzchni 63,16 m².

Na nieruchomości nie znajdował się jeden budynek komercyjno-mieszkalny, lecz odrębny budynek mieszkalny oraz odrębny budynek usługowy/restauracyjny. Wskazana we wniosku powierzchnia 47,36 m² dotyczy budynku mieszkalnego, natomiast powierzchnia 63,16 m² dotyczy budynku usługowego/restauracyjnego. Budynek usługowy/restauracyjny o powierzchni 63,16 m² został wprowadzony do ewidencji środków trwałych w dniu rozpoczęcia działalności gospodarczej i zakwalifikowany jako budynek usługowy. Budynek mieszkalny o powierzchni 47,36 m² nie został wprowadzony do ewidencji środków trwałych. Budynek gospodarczy o powierzchni 32,60 m² nie był nigdy wykorzystywany do celów prowadzenia działalności gospodarczej, nie został wprowadzony do ewidencji środków trwałych i nie były z tego tytułu odliczane koszty uzyskania przychodów. W kosztach uzyskania przychodów były ujmowane koszty dotyczące budynku usługowego/ restauracyjnego, np. amortyzacja, remonty, wyposażenie, media, podatek od nieruchomości, ubezpieczenie, bieżące utrzymanie albo inne wydatki. W kosztach uzyskania przychodów nie były ujmowane koszty dotyczące budynku mieszkalnego. W odniesieniu do budynku gospodarczego o powierzchni 32,60 m², Wnioskodawczyni nie ujmowała w kosztach uzyskania przychodów kosztów dotyczących tego budynku, ponieważ budynek ten nie był wykorzystywany w działalności gospodarczej. Wnioskodawczyni nie ujmowała w kosztach uzyskania przychodów kosztów dotyczących kredytu.

Drugie pytanie nie dotyczy interpretacji art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako przepisu określającego zakres zaniechania poboru podatku, o którym mowa w § 1 ust. 3 Rozporządzenia. Odwołanie do art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych miało charakter argumentacyjny i służyło jedynie uzasadnieniu stanowiska Wnioskodawczyni co do dopuszczalności proporcjonalnego przypisania części umorzenia do części mieszkaniowej i niemieszkalnej nieruchomości. Drugie pytanie nie dotyczy interpretacji art. 22 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako przepisu określającego zakres zaniechania poboru podatku, o którym mowa w § 1 ust. 3 Rozporządzenia. Wnioskodawczyni nie twierdzi, że art. 22 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi samodzielną podstawę określenia zakresu zaniechania poboru podatku. Ewentualne odwołanie do tego przepisu ma wyłącznie charakter pomocniczy i argumentacyjny. Drugie pytanie dotyczy interpretacji § 1 ust. 3 Rozporządzenia, tj. oceny zakresu zaniechania poboru podatku w sytuacji, gdy kredyt został zaciągnięty na nabycie jednej nieruchomości służącej realizacji celu mieszkaniowego, przy jednoczesnym występowaniu na tej nieruchomości części o przeznaczeniu niemieszkalnym. Wnioskodawczyni nie twierdzi, że § 1 ust. 3 Rozporządzenia odsyła do art. 22 ust. 1 lub art. 22 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zakres zaniechania poboru podatku powinien zostać oceniony bezpośrednio na podstawie przepisów Rozporządzenia. Drugie pytanie dotyczy oceny prawnej dopuszczalności przyjęcia proporcji wynikającej z przedstawionego przez Wnioskodawczynię opisu zdarzenia przyszłego jako sposobu określenia zakresu zaniechania poboru podatku. Drugie pytanie nie dotyczy natomiast dokonywania przez Organ ustaleń faktycznych co do tego, jaka część kredytu dotyczyła nabycia części mieszkalnej, a jaka części usługowej nieruchomości. Dane dotyczące powierzchni i przeznaczenia poszczególnych części nieruchomości Wnioskodawczyni przedstawia jako element opisu zdarzenia przyszłego.

Czwarte pytanie odnosi się do § 1 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia, a w zakresie dotyczącym ustalenia zakresu zaniechania poboru podatku – również do § 1 ust. 3 Rozporządzenia. Pytanie dotyczy oceny, czy w przedstawionym zdarzeniu przyszłym zaniechanie poboru podatku może mieć zastosowanie do umorzenia wierzytelności kredytowej w części dotyczącej budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego wykorzystywanego na potrzeby mieszkaniowe i bytowe. Określenie „sporna część nieruchomości” zostało użyte nieprecyzyjnie. Wnioskodawczyni wyjaśnia, że nie chodzi o część nieruchomości objętą jakimkolwiek sporem faktycznym lub prawnym z innym podmiotem. Przez określenie „sporna część nieruchomości (poza częścią restauracyjną)” Wnioskodawczyni rozumiała część nieruchomości inną niż budynek usługowy/restauracyjny, tj. budynek mieszkalny o powierzchni 47,36 m² oraz budynek gospodarczy o powierzchni 32,60 m², wykorzystywane na potrzeby mieszkaniowe i bytowe Wnioskodawczyni oraz jej rodziny. Wnioskodawczyni wyjaśnia, że nie jest prowadzony żaden spór co do tej części nieruchomości. Użycie słowa „sporna” odnosiło się wyłącznie do wątpliwości interpretacyjnej Wnioskodawczyni co do możliwości zastosowania zaniechania poboru podatku do umorzenia wierzytelności kredytowej w tej części. Czwarte pytanie dotyczy przesłanek objęcia umorzenia wierzytelności kredytowych zaniechaniem poboru podatku na podstawie Rozporządzenia. Wnioskodawczyni zmierza do uzyskania oceny, czy w przedstawionym zdarzeniu przyszłym zaniechanie poboru podatku może mieć zastosowanie do części umorzenia dotyczącej budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego wykorzystywanego na potrzeby mieszkaniowe i bytowe Wnioskodawczyni oraz osób prowadzących z nią gospodarstwo domowe. Czwarte pytanie nie dotyczy sposobu udokumentowania ani udowodnienia przed właściwym organem podatkowym, że przesłanki zastosowania zaniechania poboru podatku zostały spełnione. Wnioskodawczyni nie oczekuje od Organu prowadzenia postępowania dowodowego ani oceny dowodów. Pytanie dotyczy wyłącznie oceny prawnej przedstawionego przez Wnioskodawczynię zdarzenia przyszłego na gruncie przepisów Rozporządzenia.

Pytania

1.  Czy w związku z chęcią zawarcia w 2026 r. ugody z bankiem i umorzeniem części zobowiązania kredytowego oraz otrzymaniem zwrotu kwoty 86.832,76 zł po stronie Wnioskodawczyni powstanie przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, i czy w opisanym stanie faktycznym przychód ten w całości korzysta z zaniechania poboru podatku na podstawie § 1 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym, czy też zaniechanie to ograniczone jest wyłącznie do części kredytu przypadającej na cel mieszkaniowy?

2.  Czy w przypadku uznania, że wartość umorzenia zobowiązań kredytowych nie jest w całości objęta zaniechaniem poboru podatku na podstawie Rozporządzenia, § 1 ust. 3 Rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że zaniechanie poboru podatku obejmuje tę część przychodu z umorzenia, która odpowiada części kredytu przeznaczonej na realizację celu mieszkaniowego, natomiast nie obejmuje części przypadającej na część niemieszkalną/restauracyjną nieruchomości?

3.  Czy wydatki z kredytu przeznaczone na budynek gospodarczy, który funkcjonalnie służy zaspokajaniu potrzeb bytowych Wnioskodawczyni i nie jest wykorzystywany w działalności gospodarczej mieszczą się w pojęciu wydatków na „własne cele mieszkaniowe”, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o PIT, co w konsekwencji pozwala na objęcie kwoty umorzenia przypadającej na ten budynek zaniechaniem poboru podatku na podstawie przepisów Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r.?

4.  Czy w przedstawionym zdarzeniu przyszłym § 1 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 1 ust. 3 Rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że zaniechanie poboru podatku może mieć zastosowanie do umorzenia wierzytelności kredytowej w zakresie dotyczącym budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego wykorzystywanego na potrzeby mieszkaniowe i bytowe Wnioskodawczyni oraz osób prowadzących z nią gospodarstwo domowe, mimo że w akcie notarialnym nie wyodrębniono osobnych cen za te budynki, a budynki objęte są jedną księgą wieczystą?

5.  Czy otrzymana przez Wnioskodawczynię na podstawie ugody kwota 86.832,76 zł, stanowiąca zwrot części nienależnie wpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu w rozumieniu art. 11 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, czy też jako zwrot środków uprzednio opodatkowanych (neutralny majątkowo) nie stanowi ona przysporzenia i nie generuje obowiązku podatkowego?

Pani stanowisko w sprawie (przedstawione częściowo w uzupełnieniu wniosku)

Ad 1

W ocenie Wnioskodawczyni, wartość umorzenia zobowiązań kredytowych, tj. salda kredytu oraz odsetek, w zakresie przypadającym na Wnioskodawczynię, będzie w całości stanowiła przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnioskodawczyni stoi na stanowisku zasadniczym, że wskazany wyżej przychód będzie w całości objęty zaniechaniem poboru podatku na podstawie Rozporządzenia, ponieważ umorzenie dotyczy kredytu zaciągniętego na realizację celu mieszkaniowego.

W ocenie Wnioskodawczyni przemawia za tym fakt, że kredyt został udzielony jako kredyt mieszkaniowy i został zaciągnięty na nabycie jednej nieruchomości służącej zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawczyni oraz jej rodziny, przy czym w umowie kredytu nie przypisano odrębnej części kwoty kredytu do budynku usługowego/restauracyjnego, a w akcie notarialnym nie wyodrębniono osobnych cen za budynek mieszkalny, budynek gospodarczy oraz budynek przeznaczony na działalność restauracyjną.

W przypadku nieuwzględnienia powyższego stanowiska wyjaśnienia odnoszące się do drugiego pytania dotyczą stanowiska ewentualnego Wnioskodawczyni co do zakresu zaniechania poboru podatku.

W ocenie Wnioskodawczyni, zwrot kwoty 86.832,76 zł nie będzie w całości ani w części przychodem z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kwota ta stanowi zwrot środków uprzednio wpłaconych przez Wnioskodawczynię do banku tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych opłat związanych z kredytem, które w wyniku rozliczenia ugody zostaną uznane za nadpłatę nienależną bankowi. W ocenie Wnioskodawczyni zwrot kwoty 86.832,76 zł nie będzie objęty zaniechaniem poboru podatku na podstawie Rozporządzenia ani w całości ani w części, ponieważ kwota ta nie stanowi przychodu podatkowego. W konsekwencji zastosowanie Rozporządzenia do wskazanej kwoty jest bezprzedmiotowe.

Ad 2

W stanowisku ewentualnym, na wypadek uznania przez Organ, że wartość umorzenia zobowiązań kredytowych nie jest w całości objęta zaniechaniem poboru podatku na podstawie Rozporządzenia, Wnioskodawczyni stoi na stanowisku, że zaniechanie poboru podatku powinno objąć tę część przychodu z umorzenia, która odpowiada części kredytu przeznaczonej na realizację celu mieszkaniowego. W takim przypadku § 1 ust. 3 Rozporządzenia należy rozumieć w ten sposób, że zaniechanie poboru podatku nie obejmuje części przychodu przypadającej na część niemieszkalną/ restauracyjną nieruchomości. Wnioskodawczyni wskazuje, że dane dotyczące powierzchni i przeznaczenia poszczególnych części nieruchomości zostały przedstawione w opisie zdarzenia przyszłego. Wnioskodawczyni nie oczekuje od Organu dokonywania ustaleń faktycznych w tym zakresie, lecz oceny prawnej skutków podatkowych przedstawionego zdarzenia przyszłego.

Ad 3

Zdaniem Wnioskodawczyni, budynek gospodarczy wykorzystywany wyłącznie na potrzeby własne (bytowe), a nie na cele działalności gospodarczej mieści się w definicji „własnych celów mieszkaniowych” określonych w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o PIT. Budynek ten stanowi infrastrukturę towarzyszącą budynkowi mieszkalnemu i służy zaspokajaniu potrzeb rodziny. W związku z tym umorzenie części kredytu przypadającej na ten budynek również powinno korzystać z zaniechania poboru podatku na podstawie przywołanego wyżej Rozporządzenia Ministra Finansów.

Ad 4

W ocenie Wnioskodawczyni na powyższe pytanie należy odpowiedzieć twierdząco. Zdaniem Wnioskodawczyni, dla zastosowania zaniechania poboru podatku na podstawie § 1 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 1 ust. 3 Rozporządzenia istotne jest to, czy kredyt w danym zakresie został przeznaczony na realizację celu mieszkaniowego. Brak wyodrębnienia w akcie notarialnym osobnych cen za budynek mieszkalny oraz budynek gospodarczy, jak również objęcie budynków jedną księgą wieczystą, nie powinny samodzielnie wyłączać możliwości zastosowania zaniechania poboru podatku, jeżeli z przedstawionego zdarzenia przyszłego wynika, że budynki te służyły zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych i bytowych Wnioskodawczyni oraz osób prowadzących z nią gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni nie oczekuje od Organu oceny dowodów, ani ustalania faktów w tym zakresie, lecz oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego na gruncie wskazanych przepisów Rozporządzenia.

Ad 5

W ocenie Wnioskodawczyni, otrzymany zwrot kwoty 86.832,76 zł nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT. Kwota ta stanowi zwrot nienależnie pobranych przez Bank świadczeń (nadpłaconych rat), które zostały uiszczone przez Wnioskodawcę z dochodów już uprzednio opodatkowanych (np. z wynagrodzenia za pracę). Zwrot ten jest zatem neutralny podatkowo – nie stanowi przysporzenia majątkowego (wzbogacenia), a jedynie przywrócenie stanu majątkowego Wnioskodawczyni sprzed nienależnego pobrania tych środków przez Bank. Tym samym kwota ta nie powinna być wykazana jako przychód w zeznaniu rocznym.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić, w każdej sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Dla celów podatkowych przyjmuje się – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Źródła przychodów

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Źródłem przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Umorzenie wierzytelności

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela z prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa. Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Tym samym wartość umorzonej Pani kwoty wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego (kwoty kapitału i odsetek), na podstawie ugody z Bankiem, stanowić będzie przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

Zaniechanie poboru podatku

Kwestia zaniechania poboru podatku od kwoty umorzonych wierzytelności – które to umorzenie ma miejsce od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2026 r. – została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1672). W świetle § 1 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia:

Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a)  kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b)  osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej.

Na gruncie § 1 ust. 2 wskazanego rozporządzenia:

Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1)  kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2)  odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

3)  opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

Według § 1 ust. 5 przywołanego rozporządzenia:

Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

1)  jednego gospodarstwa domowego albo

2)  więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2023 r. poz. 1774 i 1843).

Zgodnie § 1 ust. 6 przywołanego rozporządzenia:

Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

W myśl § 1 ust. 7 rozporządzenia:

W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.

Z § 3 ust. 1 rozporządzenia wynika, że:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1)  udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2)  zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3)  zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W myśl § 4 ww. rozporządzenia:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2 ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Zgodnie z treścią art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazanego w § 3 ww. rozporządzenia:

Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Zatem zaniechanie poboru podatku od umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

•      kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;

•      kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;

•      kredyt był zabezpieczony hipotecznie;

•      kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie;

•      kwota wierzytelności obejmuje kwotę kredytu mieszkaniowego (kapitału), odsetki, w tym odsetki skapitalizowane i prowizje, opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Pani skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności

W przywołanym wcześniej rozporządzeniu w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe w § 3 pkt 3 wskazano, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, m.in. na nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu; budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego.

Przepis § 1 pkt 3 ww. rozporządzenia stanowi, że w przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

Jednocześnie w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zostały wymienione wydatki na nabycie budynku gospodarczego (niemieszkalnego) – nawet jeśli podatnik wykorzystuje go do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. e) wskazuje, że wydatkami na cele mieszkaniowe są wydatki poniesione na „rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego” – ale nie na nabycie takiego budynku.

Zatem wydatkiem, o którym mowa w przepisie art. 21 ust. 25 pkt 1 ww. ustawy, nie jest wydatek poniesiony przez Panią zarówno na nabycie budynku gospodarczego, jak i na nabycie budynku usługowego, w którym prowadzona jest działalność restauracyjna.

W konsekwencji do uzyskanego przez Panią przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu w części, w jakiej kwota kredytu zaciągnięta na zakup budynku mieszkalnego, pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Będzie Pani bowiem spełniać wszystkie przesłanki umożliwiające zastosowanie ww. zaniechania w odniesieniu do tej części umorzonego kredytu. Jednocześnie od tej części uzyskanego przychodu nie będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

Zaniechanie to nie będzie jednak dotyczyło pozostałej części umorzonej wierzytelności, zaciągniętej na nabycie budynku gospodarczego oraz budynku usługowego. W tej części kwota umorzonego przez Bank kapitału i odsetek stanowić będzie dla Pani przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy i będzie Pani zobowiązana do opodatkowania tego przychodu i wykazania go w zeznaniu podatkowym.

Skutki podatkowe zwrotu nadpłaty

Odnosząc się do skutków podatkowych zwrotu ustalonej w ugodzie kwoty nadpłaty kredytu, w analizowanej sprawie po Pani stronie nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego. W związku z zawarciem ugody otrzyma Pani zwrot środków pieniężnych, które wcześniej na mocy umowy przekazała Pani na rzecz banku w ramach spłaty części rat udzielonego kredytu. A zatem otrzyma Pani środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione z Pani własnych środków. Kwota otrzymana na podstawie ugody z bankiem nie spowoduje więc faktycznego przyrostu w Pani majątku. Wypłata ta będzie dla Pani neutralna podatkowo.

W konsekwencji, zwrot przez bank nadpłaty kredytu nie będzie stanowić dla Pani przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.