0114-KDWP.4011.307.2026.2.AS1

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

16 czerwca 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 30 czerwca 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawczyni jest córką A.A. oraz wnuczką B.A., zmarłej w dniu 20 lutego 2023 r.

Spadek po B.A. na podstawie testamentu nabył brat Wnioskodawczyni – C.A.

W chwili śmierci spadkodawczyni jej jedynym spadkobiercą ustawowym był A.A. – ojciec Wnioskodawczyni i C.A. Od 2015 r. A.A. posiada status osoby zaginionej.

Wnioskodawczyni rozważała dochodzenie roszczeń z tytułu zachowku po B.A. jako potencjalny następca prawny swojego ojca.

W celu ugodowego zakończenia sporu pomiędzy Wnioskodawczynią a C.A. strony zamierzają zawrzeć akt notarialny obejmujący ugodę dotyczącą rozliczenia roszczeń związanych z zachowkiem.

Na podstawie ugody C.A. zobowiąże się do zapłaty na rzecz Wnioskodawczyni kwoty 80.000 zł. W zamian Wnioskodawczyni zrzeknie się wszelkich obecnych i przyszłych roszczeń o zachowek związanych ze spadkiem po B.A. oraz nie będzie dochodziła takich roszczeń w przyszłości.

Ugoda będzie miała formę aktu notarialnego. Wypłata środków nastąpi przelewem bankowym.

Świadczenie pieniężne ma charakter ugodowego zaspokojenia potencjalnych roszczeń o zachowek związanych ze spadkiem po B.A.

Uzupełnienie opisu stanu faktycznego

Ugodę Wnioskodawczyni zawarła w Kancelarii Notarialnej w dniu 8.05.2026 r.

Pieniądze Wnioskodawczyni otrzymała na rachunek bankowy w dniu 8.05.2026 r.

Na pytanie:

Wnioskodawczyni wskazała, że:

Kwota 80.000 zł w treści aktu została wskazana jako ugoda obejmująca rozliczenie roszczeń z tytułu zachowku, umowy o zrzeczenie się dziedziczenia oraz o poddaniu się egzekucji. Kwota 80.000,00 zł w akcie nazwana jako kwota ugodowego zakończenia sporu.

Wobec A.A. nie wydano prawomocnego postanowienia o uznaniu za zmarłego. Postanowienie takie się toczyło, ale zostało wycofane.

Na pytanie organu:

Wnioskodawczyni udzieliła następującej odpowiedzi:

Kwota ugody została ustalona przez strony ugody w wyniku wzajemnych ustępstw oraz w drodze negocjacji.

Pytanie

Czy otrzymanie przez Wnioskodawczynię kwoty 80.000 zł na podstawie opisanej ugody dotyczącej ugodowego zaspokojenia roszczeń o zachowek będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych? Jeżeli tak to w jakim terminie?

Pani stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawczyni otrzymanie kwoty 80.000 zł nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Wypłata ma bowiem bezpośredni związek z roszczeniami o zachowek wynikającymi ze stosunków spadkowych po zmarłej B.A.

Świadczenie wypłacane na rzecz Wnioskodawczyni nie stanowi klasycznego przysporzenia majątkowego, lecz ma charakter rozliczenia spadkowego i ugodowego zaspokojenia roszczeń o zachowek.

Zachowek jest instytucją prawa spadkowego, a roszczenia z tego tytułu pozostają ściśle związane z dziedziczeniem. Ugoda zawarta pomiędzy stronami jedynie określa sposób i wysokość zaspokojenia tych roszczeń.

W konsekwencji otrzymana kwota nie powinna zostać uznana za przychód z innych źródeł w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dodatkowo należy wskazać, że świadczenie:

• nie ma charakteru darowizny,
• nie stanowi wynagrodzenia za świadczenie usług,
• nie jest związane z działalnością gospodarczą,
• pozostaje funkcjonalnie związane wyłącznie z potencjalnymi roszczeniami o zachowek.

Dlatego brak jest podstaw do opodatkowania otrzymanej kwoty podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych – pojęcie przychodu

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Treść powyższego przepisu wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie bądź od których zaniechano poboru podatku.

Według art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Powyższa definicja przychodów ma charakter ogólny i znajduje zastosowanie, o ile w przepisach szczególnych ustawodawca nie uregulował tej kwestii odmiennie. Zatem zgodnie z tą definicją, do przychodów zalicza się wszelkie przysporzenia o charakterze pieniężnym, jak i niepieniężnym, w tym wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

W prawie cywilnym pojęcie „świadczenia” rozpatruje się na tle stosunku zobowiązaniowego w ten sposób, że przez świadczenie rozumie się zachowanie dłużnika zgodne z treścią zobowiązania i polegające na zadośćuczynieniu podlegającego ochronie interesowi wierzyciela (art. 353 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.)). Najogólniej rzecz biorąc, świadczenie polegać może na zachowaniu się czynnym – działaniu lub zachowaniu się biernym, tj. zaniechaniu, czyli powstrzymywaniu się od jakiegoś działania. Dla celów podatkowych przyjmuje się – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – że pojęcie nieodpłatnego świadczenia ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Również, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, przysporzeniem majątkowym i przychodem, w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 9 ust. 1), są nie tylko aktywa, które ulegają zwiększeniu u podatnika, ale także zmniejszenie jego pasywów.

Jak wynika z treści art. 11 ust. 1 ww. ustawy, za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Przychód jest bowiem w istocie określonym przyrostem majątkowym, a zatem jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Źródła przychodów

Katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych zawiera art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym.

Przychody z innych źródeł

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Sformułowanie „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty, co pozwala, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 cyt. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Do przychodów z innych źródeł należy zatem zaliczyć każdy przychód, który spełnia łącznie dwa warunki: po pierwsze – nie jest zaliczany do źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 ustawy, a po drugie – nie jest wyłączony z przedmiotowego zakresu podatku dochodowego od osób fizycznych.

Zachowek

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiują pojęcia zachowek, a zatem należy odwołać się do odpowiednich przepisów.

Zgodnie z art. 991 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Z zacytowanych przepisów Kodeksu cywilnego wynika, że instytucja zachowku ściśle łączy się ze spadkiem i procedurą związaną ze spadkobraniem. Zachowek to świadczenie zagwarantowane dla najbliższych, którzy zostali pominięci w testamencie (bądź uwzględnieni w niższej wysokości) i w ten sposób odsunięci od dziedziczenia w takiej wysokości, w jakiej dziedziczyliby w przypadku zasad ustawowych. Zachowek nie jest jednak składnikiem spadku. Stanowi on swoistą ochronę interesów określonej grupy osób najbliższych zmarłemu, w przypadku pominięcia ich przy spadkobraniu.

Ugoda

Ugoda - jako jeden z typów umów - regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny:

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Ocena Pani sytuacji

Odnosząc powołane przepisy do przedstawionego opisu sprawy należy wskazać, że nie można zgodzić się z Pani stanowiskiem, zgodnie z którym otrzymana kwota 80.000 zł nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Kluczowe znaczenie dla oceny skutków podatkowych ma charakter świadczenia, które zostało Pani wypłacone. Z przedstawionego opisu sprawy jednoznacznie wynika, że otrzymana kwota nie stanowiła zachowku ani realizacji jakiegokolwiek przysługującego Pani roszczenia z tytułu zachowku, lecz świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie ugody zawartej w formie aktu notarialnego, której istota sprowadzała się do kompleksowego zakończenia sporu pomiędzy stronami.

Jak wynika z opisu sprawy, w zamian za otrzymaną kwotę 80.000 zł oświadczyła Pani m.in., że zrzeka się wszelkich roszczeń o zachowek po zmarłej B.A. oraz po zaginionym A.A., a także zobowiązała się Pani do niewnoszenia jakichkolwiek pozwów/wniosków/roszczeń związanych z przedmiotem ugody.

Oświadczyła Pani również, że nie zgłasza i nie będzie zgłaszała w przyszłości żadnych praw do składników spadku ani roszczeń po zmarłej B.A. lub zaginionym A.A., ani żadnych roszczeń wobec C.A. i wobec D.A., związanych z dziedziczeniem po zmarłej B.A. lub zaginionym A.A., poza roszczeniem wynikającym wprost z niniejszej ugody.

Zobowiązała się Pani także do cofnięcia wniosku o uznanie A.A. za zmarłego oraz do niewnoszenia takich wniosków w przyszłości.

Z treści aktu notarialnego wynika ponadto, że C.A. zobowiązał się do zapłaty kwoty 80.000 zł „wyłącznie w celu ugodowego zakończenia sporu”, przy czym strony przewidziały także dodatkowe mechanizmy zabezpieczające wykonanie ugody, w tym obowiązek zwrotu otrzymanej kwoty wraz z odsetkami oraz karę umowną w przypadku naruszenia jej postanowień.

Powyższe okoliczności wskazują, że wypłacona kwota stanowiła element wzajemnych ustępstw stron wynikających z zawartej ugody, a nie świadczenie odpowiadające realizacji skonkretyzowanego prawa do zachowku.

W konsekwencji otrzymane świadczenie nie ma charakteru zachowku ani świadczenia spadkowego, lecz stanowi ekwiwalent pieniężny za podjęcie przez Panią określonych zobowiązań oraz rezygnację z dochodzenia potencjalnych roszczeń objętych ugodą.

Dodatkowo, jak wynika z opisu sprawy, uprawnionym do ewentualnego dochodzenia zachowku po zmarłej B.A. był A.A. – Pani ojciec. Jednocześnie A.A. pozostaje osobą zaginioną, a wobec niego nie zostało wydane prawomocne postanowienie o uznaniu za zmarłego. Oznacza to, że nie doszło do otwarcia spadku po A.A., a tym samym nie nastąpiło nabycie przez Panią jakichkolwiek praw majątkowych po tej osobie.

Powyższe okoliczności dodatkowo potwierdzają, że nie realizowała Pani przysługującego Pani prawa do zachowku. Jak sama Pani wskazała, działania te miały charakter hipotetyczny – rozważała Pani dochodzenie roszczeń z tytułu zachowku po B.A. jako potencjalny następca prawny swojego ojca, co jednoznacznie wskazuje, że po Pani stronie nie powstało ani nie istniało skonkretyzowane roszczenie o zachowek, które mogłoby być przedmiotem realizacji.

Otrzymana kwota 80.000 zł stanowi zatem dla Pani definitywne przysporzenie majątkowe. W konsekwencji należy uznać ją za przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zatem Pani stanowisko jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe wyłącznie wobec Pani i tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym (zdarzeniem przyszłym) podanym przez Panią w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Przy wydawaniu niniejszej interpretacji tutejszy organ dokonał wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny/zdarzenie przyszłe jest zgodny ze stanem rzeczywistym. W ramach postępowania o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego organ nie przeprowadza postępowania dowodowego, lecz opiera się jedynie na stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym przedstawionym we wniosku. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.

Dokumenty dołączone przez Panią do wniosku nie podlegają analizie i weryfikacji w ramach postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.