0114-KDWP.4011.249.2026.2.AS1
Możliwość rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dzieci w przypadku zamieszkiwania w tym samym lokalu z drugim rodzicem.
Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
- prawidłowe w części dotyczącej możliwości rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko oraz prawa do korekty zeznań podatkowych za lata 2021-2024,
- nieprawidłowe w części dotyczącej możliwości rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko począwszy od 2025 roku.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
20 maja 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 12 maja 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismami z 10 czerwca 2026 r. (wpływ 11 czerwca 2026 r.) oraz 6 lipca 2026 r. – w odpowiedzi na wezwania. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Jest Pan osobą fizyczną, kawalerem, ojcem dwójki małoletnich dzieci: 9 I. i 3 I. Dzieci pozostają pod Pana stałą opieką, a ich miejscem zamieszkania jest każdorazowo Pana miejsce zamieszkania. Z Matką dzieci utrzymuje Pan osobne gospodarstwa domowe. Matka dzieci częściowo pokrywa koszty ich utrzymania (kwoty są różne, w zależności od bieżących potrzeb), jednak to Pan opłaca większość wydatków związanych z dziećmi. Matka dzieci spotyka się z nimi, kontakty są ustalane również na bieżąco. Należy jednak wskazać, że to Pan poświęca im znaczną większość czasu. Z Matką dzieci nigdy nie pozostawał Pan w formalnym związku.
Do 2024 roku mieliście Państwo różne adresy zamieszkania. Dzieci mieszkały z Panem, ich Matka w innej dzielnicy (...). Do tego też czasu rozliczał się Pan jako rodzic samotnie wychowujący dzieci. Jednak 2 lata temu, ze względu na dzieci, podjęliście Państwo próbę scalenia rodziny i zamieszkaliście Państwo w jednej, wspólnej nieruchomości. W dalszym ciągu nie prowadzicie Państwo jednak razem gospodarstwa domowego. Zasady rozliczeń i opieki nad dziećmi pozostały niezmienione. To Pan sprawuję stałą opiekę nad dziećmi i w znacznej większości pokrywa Pan koszty ich wychowania. Matka dzieci nie korzysta i nigdy nie korzystała z ulgi przewidzianej dla rodziców samotnie wychowujących dzieci.
Uzupełnienie opisu stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Oczekuje Pan wydania interpretacji indywidualnej za lata podatkowe: 2021, 2022, 2023, 2024, 2025.
W okresie, którego dotyczy wniosek, podlega Pan na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu zgodnie z art. 3 ust. 1 oraz ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W okresie, którego dotyczy wniosek, uzyskał/uzyskuje Pan dochody opodatkowane według skali podatkowej z tytułu umowy o pracę.
W okresie, którego dotyczy wniosek, samotnie wychowywał i sprawował Pan opiekę nad małoletnimi dziećmi, o których mowa we wniosku.
W okresie, którego dotyczy wniosek, Matka dzieci posiadała i wykonywała względem dzieci władzę rodzicielską.
W okresie, którego dotyczy wniosek, Matka dzieci zajmowała się wychowaniem i sprawowaniem opieki nad dziećmi sporadycznie, aktualnie zajmuje się i ma Pan nadzieję, że będzie się zajmować w przyszłości.
W okresie, którego dotyczy wniosek, Matka dzieci nie uczestniczyła w kluczowych decyzjach, aktualnie uczestniczy.
Odnosząc się do kwestii dotyczących pokrywania kosztów przez Matkę wyjaśnił Pan, że:
a) na matce małoletnich dzieci nie ciąży obowiązek alimentacyjny wynikający z orzeczenia sądu, ugody lub innego tytułu prawnego;
b) kwoty przekazywane przez Matkę były dobrowolnym udziałem w wydatkach;
c) Matka pokrywała wyłącznie wydatki na szkołę niepubliczną starszego syna, zakup drobnych ubrań, zabawek.
Wyjaśnił Pan również kwestie dotyczące kontaktów Matki z dziećmi wskazując, że kontakty nie zostały uregulowane przez sąd:
‒ terminy i zasady spotkań ustala Pan w porozumieniu z Matką;
‒ kontakt jest elastyczny;
‒ terminy kontaktów są uzgadniane wspólnie;
‒ Matka kontaktuje się osobiście z dziećmi aktualnie na bieżąco.
Opisał Pan zakres zapewniania opieki przez rodziców:
a) schronienie, jedzenie i opiekę zdrowotną zapewniał wyłącznie Pan;
b) rozwój emocjonalny wspierał przede wszystkim Pan;
c) w zakresie uczenia dzieci norm i wartości – starał się Pan jak mógł, ale nie ograniczał Pan w tym Matki dzieci;
d) w nauce i rozwoju intelektualnym dzieci wspierał wyłącznie Pan;
e) samodzielności i umiejętności życiowych uczył Pan;
f) o dietę, higienę i wizyty u lekarza dbał Pan.
Pragnie Pan podkreślić, że z Pana strony nie dochodziło do jakiegokolwiek ograniczania Matce możliwości wykonywania wyżej wymienionych czynności wobec dzieci. Jej brak zaangażowania wynikał wyłącznie z jej własnej woli i postawy. Jednocześnie wskazuje Pan, że w opiece nad dziećmi oraz w organizacji ich codziennego życia (np. w logistyce szkolnej czy opiece w czasie Pana godzin pracy) okazjonalnie wspierali Pana dziadkowie dzieci oraz Pana rodzeństwo. Pomoc ta miała charakter wyłącznie standardowego, rodzinnego wsparcia i była świadczona przez osoby, które nie mieszkały z Panem i dziećmi i nie prowadziły z Panem i dziećmi wspólnego gospodarstwa domowego. Nie zmienia to faktu, że to Pan był rodzicem stale, codziennie i samodzielnie dźwigającym ciężar wychowania dzieci.
Wspólnie w jednej nieruchomości zamieszkaliście Państwo od lipca 2024 r. do chwili obecnej.
Pomimo zamieszkiwania pod jednym dachem, prowadzicie Państwo całkowicie oddzielne gospodarstwa domowe:
a) nie współpracują Państwo w celu załatwiania codziennych spraw. Obowiązki domowe (sprzątanie, gotowanie) wykonują Państwo całkowicie osobno;
b) w lokalu nie zostały wyodrębnione dwa osobne domostwa;
c) lokal jest zorganizowany w sposób, który umożliwia kontakt;
d) zdarza się, że korzystają Państwo ze wspólnych przestrzeni w tym samym czasie;
e) nie dzielą się Państwo kosztami utrzymania:
‒ rachunki za lokal opłaca w całości Pan/rozliczają się Państwo osobno;
‒ posiadają Państwo odrębne umowy na usługi.
Nie ma Pan dzieci z innego związku.
W stosunku do Pana ani do Pana dzieci:
a) nie miały zastosowania przepisy art. 30c ustawy o PIT ani ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (podatek liniowy/ryczałt);
b) nie miały zastosowania przepisy ustawy o podatku tonażowym ani o aktywizacji przemysłu okrętowego.
Pytania
1. Czy w Pana sytuacji jako samotnego rodzica sprawującego stałą opiekę nad dziećmi, mógł Pan do 2024 roku rozliczać się w sposób umożliwiający skorzystanie z preferencji podatkowych przewidzianych dla samotnych rodziców?
2. Czy może rozliczać się Pan w sposób przewidziany dla samotnych rodziców za 2025 r. i za następne?
Pana stanowisko w sprawie
Stanowisko do pytania 1.
Stosownie do art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką rozwodnikiem, osobą w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1) małoletnie,
2) pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie
‒ podatek może być określony zgodnie z ust. 4d na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym.
Artykuł 6 ust. 4f ww. ustawy stanowi, że:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 4d, nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 1576).
Wskazuję jednak, że przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie może być odczytywany w ten sposób, że każda osoba mająca dzieci i znajdująca się w stanie wolnym, określonym w tym przepisie, jest osobą samotnie wychowującą dziecko.
Z istoty pojęcia „osoby samotnie wychowującej dziecko” wynika, że jest to osoba, która w określonej sytuacji, w określonym czasie zupełnie sama (bez udziału drugiej osoby) zajmuje się wychowywaniem dziecka, stale troszczy się o jego byt materialny i rozwój emocjonalny.
Przy wychowywaniu dziecka należy wziąć pod uwagę całokształt działań i czynności wykonywanych przez każdego z rodziców, w tym także tych o charakterze niewymiernym jak kształtowanie osobowości, światopoglądu, systemu wartości, postaw emocjonalnych. W sytuacji, gdy tylko jeden z rodziców aktywnie oraz w znacznym stopniu uczestniczy w wychowywaniu dziecka można mówić o samotnym wychowywaniu dziecka przez jednego z rodziców.
Przyjęcie odmiennej wykładni stałoby w sprzeczności z uzasadnieniem wprowadzenia tej ulgi, z którego jednoznacznie wynika, że ustawodawca kierował ją do osób, które samotnie troszczą się o codzienne zaspokojenie potrzeb dzieci, posiadając ściśle określony status cywilny.
Ustawodawca w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawarł definicji pojęcia „wychowywać”, należy odwołać się zatem do jego definicji słownikowych. „Wychowywać” w słownikowym rozumieniu oznacza: zapewniając byt doprowadzić do osiągnięcia pełnego rozwoju psychicznego i fizycznego. Wychowywanie polega na stałym troszczeniu się o byt materialny dziecka oraz o jego rozwój emocjonalny. Wychowanie dziecka można określić jako kształtowanie osobowości dziecka poprzez kształtowanie jego samodzielności, obowiązkowości, rozwijanie predyspozycji intelektualnych i umiejętności praktycznych, kształtowanie światopoglądu, systemu wartości oraz postaw emocjonalnych.
Zatem prawo do omawianej preferencji podatkowej będzie przysługiwało temu z rodziców czy opiekunów prawnych, który będąc osobą stanu wolnego (z wyjątkiem ściśle w ustawie określonym) faktycznie w roku podatkowym samotnie dziecko wychowuje, czyli sprawuje nad nim samodzielnie ciągłą opiekę, bez udziału drugiego rodzica w procesie wychowawczym.
W związku z powyższym, stoi Pan na stanowisku, że w Pana sytuacji mógł rozliczać się jako samotny rodzic w swoich zeznaniach podatkowych do 2024 roku. W tamtym okresie nie zamieszkiwał Pan z Matką Pana dzieci oraz sprawował Pan stałą opiekę nad dziećmi, w znacznej części pokrywając wydatki związane z ich utrzymaniem.
Stanowisko do pytania 2
W Pana ocenie jako samotnego rodzica sprawującego stałą opiekę nad dwójką małoletnich dzieci, obecnie również spełnia Pan warunki do korzystania z uprawnień przewidzianych dla samotnych rodziców w zakresie rozliczeń podatkowych oraz świadczeń przysługujących na dzieci.
Stałą opiekę nad dziećmi potwierdza prawo do samodzielnego decydowania o codziennych sprawach dzieci oraz do korzystania z preferencji podatkowych dla samotnych rodziców. Przeważającą część czasu spędza z dziećmi Pan. To na Panu spoczywa większy trud ich wychowania. Wspólne zamieszkanie nie wpływa na moje prawo do preferencyjnego rozliczenia podatkowego, gdyż drugi rodzic w dalszym ciągu nie partycypuje w wychowaniu dzieci w równym stopniu. Zgodnie z wykładnią, to opieka nad dziećmi, a nie wskazany adres determinuje możliwość przyznania preferencyjnego rozliczenia samotnym rodzicom.
W związku z powyższym, wnosi Pan o udzielenie indywidualnej interpretacji potwierdzającej, że w Pana sytuacji jako samotnego rodzica może i będzie Pan mógł korzystać z przysługujących ulg i preferencji podatkowych, a także prawidłowo rozliczać się w tym zakresie.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Zgodnie z art. 6 ust. 4 ww. ustawy – w brzmieniu obowiązującym do 31 lipca 2019 r.:
Od dochodów rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1) małoletnie,
2) bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) do ukończenia 25 roku życia uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym i nauce lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b, w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek określonej w art. 27 ust. 1b pkt 1 oraz stawki podatku, określonej w pierwszym przedziale skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, z wyjątkiem renty rodzinnej
- podatek może być określony, z zastrzeżeniem ust. 8, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.
W myśl natomiast tego art. 6 ust. 4 ww. ustawy – w brzmieniu obowiązującym od 1 sierpnia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r.:
Od dochodów rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1) małoletnie,
2) bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) do ukończenia 25 roku życia uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym i nauce lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub uzyskały przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148, w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek określonej w art. 27 ust. 1b pkt 1 oraz stawki podatku, określonej w pierwszym przedziale skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, z wyjątkiem renty rodzinnej
– podatek może być określony, z zastrzeżeniem ust. 8, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.
W myśl art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dodanego przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1265), który to przepis stosuje się do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r.:
Od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1) małoletnie,
2) pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie
- podatek może być określony zgodnie z ust. 4d na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym.
Stosownie do art. 6 ust. 4d wskazanej ustawy, dodanego przez art. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw, który to przepis stosuje się do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r.:
W przypadku, o którym mowa w ust. 4c, podatek jest określany w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, przy czym do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w niniejszej ustawie.
Według art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dodanego przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw, który to przepis stosuje się do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r.:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 4d, nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r. poz. 2407 oraz z 2021 r. poz. 1162, 1981 i 2270).
W świetle art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy chociażby do jednego z małżonków, osoby samotnie wychowującej dzieci lub do jej dziecka mają zastosowanie przepisy art. 30c, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Na mocy art. 6 ust. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.:
Zasada określona w ust. 8 nie dotyczy osób, o których mowa w art. 1 pkt 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, niekorzystających jednocześnie z opodatkowania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej lub z działów specjalnych produkcji rolnej na zasadach określonych w art. 30c, w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym, w ustawie z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym albo w ustawie z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Z art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105 ze zm.), wynika, że:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2, nie ma zastosowania, w przypadku gdy chociażby jeden z małżonków:
1) stosuje przepisy:
a) art. 30c lub
b) ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy
– w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
2) podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Wyjaśnić przy tym należy, że na gruncie art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw, dodanego przez art. 9 pkt 7 ustawy z dnia 9 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2427):
W przypadku opodatkowania dochodów uzyskanych w 2021 r., o którym mowa w art. 6 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021 r., przepis art. 6 ust. 8 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się odpowiednio do osoby samotnie wychowującej dzieci i jej dziecka.
Art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw, stanowi, że:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4d, nie ma zastosowania, w przypadku gdy chociażby jeden z małżonków, osoba samotnie wychowująca dziecko lub jej dziecko:
1) stosuje przepisy:
a) art. 30c lub
b) ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy
– w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
2) podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Natomiast art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw stanowi, że:
Przepisy art. 6 ust. 4c–4h, 8 (…) ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, (…) stosuje się do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r.
Przystępując do oceny możliwości skorzystania przez Pana z preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2021, 2022,2023, 2024 i 2025 rok oraz lata następne przewidzianego dla osoby samotnie wychowującej dzieci podkreślić należy, że wszystkie preferencje, ulgi i zwolnienia podatkowe są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania.
Odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Oznacza to, że nie można dokonywać wykładni rozszerzającej ani też zawężającej. Stąd też, aby skorzystać z preferencji podatkowej, w tym tej przewidzianej dla osób samotnie wychowujących dzieci, konieczne jest spełnienie wszystkich przesłanek wymaganych do jej zastosowania. Preferencja ta obwarowana jest szeregiem warunków wyraźnie wskazanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymieniają enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci, odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci (panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik), jak również do tego, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie. Przy czym, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje – dla potrzeb jej wykładni i stosowania – samotnego wychowywania, ani nie odsyła w tym zakresie do odrębnych regulacji.
Dla ustalenia znaczenia „samotnie” oraz „wychowywać” należy zatem odwołać się w pierwszej kolejności do językowych reguł interpretacyjnych.
Zgodnie z internetowym Słownikiem Języka Polskiego PWN „wychować – wychowywać” to: (1) «zapewnić dziecku opiekę i doprowadzić je do samodzielności», (2) «przygotować kogoś do pracy w jakiejś dziedzinie». Zatem, „wychowywać” w słownikowym rozumieniu oznacza: zapewniając byt doprowadzić do osiągnięcia pełnego rozwoju psychicznego i fizycznego. Wychowywanie polega na stałym troszczeniu się o byt materialny dziecka oraz o jego rozwój emocjonalny. Wychowanie dziecka można określić jako kształtowanie osobowości dziecka poprzez kształtowanie jego samodzielności, obowiązkowości, rozwijanie predyspozycji intelektualnych i umiejętności praktycznych, kształtowanie światopoglądu, systemu wartości oraz postaw emocjonalnych.
Natomiast „samotny” to: (1) «żyjący sam, bez rodziny, przyjaciół», (2) «znajdujący się w określonej sytuacji, w określonym czasie zupełnie sam», (3) «spędzany, odbywany w pojedynkę, bez towarzystwa», (4) «znajdujący się na odludziu».
W świetle powyższego, przez samotne wychowywanie, o którym mowa w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, należy rozumieć wychowywanie w pojedynkę, tj. bez udziału drugiego rodzica w procesie wychowawczym dziecka.
Prawidłowość przyjęcia takiej wykładni potwierdza również brzmienie art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mającego zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r. z którego wynika, że ww. preferencyjne opodatkowanie nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyłączenie wskazane w art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przeciwdziała nadużyciom, w przypadkach, gdy rodzice, wspólnie wychowują dziecko. Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił pogląd, zgodnie z którym wspólne wychowywanie należy rozumieć z uwzględnieniem faktycznego wspólnego zamieszkiwania. Wówczas wychowanie dziecka następuje wspólnie, czyli co do zasady w jednym miejscu i czasie. Wspólne wychowanie dotyczy więc sytuacji, w której rodzice dzieci bez względu na stan cywilny mieszkają razem (co do zasady w jednym miejscu), tj. prowadzą wspólnie z dziećmi gospodarstwo domowe (z możliwością porozumiewania się rodziców), zapewniając dzieciom „jeden dom”.
Jednocześnie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uzależniają prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez cały rok był osobą samotnie wychowującą dziecko. Wystarczające jest zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu roku, a nie trwał przez cały rok.
Z wniosku wynika w szczególności, że jest Pan, kawalerem, ojcem dwójki małoletnich dzieci: 9 I. i 3 I. Z Matką dzieci nigdy nie pozostawał Pan w formalnym związku. W okresie, którego dotyczy wniosek, samotnie wychowywał i sprawował Pan opiekę nad małoletnimi dziećmi, o których mowa we wniosku. Nie ma Pan dzieci z innego związku.
W okresie, którego dotyczy wniosek, podlega Pan na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu zgodnie z art. 3 ust. 1 oraz ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i uzyskał/uzyskuje Pan dochody opodatkowane według skali podatkowej z tytułu umowy o pracę. W stosunku do Pana ani do Pana dzieci nie miały zastosowania przepisy art. 30c ustawy o PIT ani ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (podatek liniowy/ryczałt). Nie miały też zastosowania przepisy ustawy o podatku tonażowym ani o aktywizacji przemysłu okrętowego.
Matka dzieci zajmowała się wychowaniem i sprawowaniem opieki nad dziećmi sporadycznie, aktualnie zajmuje się i ma Pan nadzieję, że będzie się zajmować w przyszłości. Matka dzieci nie uczestniczyła w kluczowych decyzjach aktualnie uczestniczy. Jej brak zaangażowania wynikał wyłącznie z jej własnej woli i postawy.
Na matce małoletnich dzieci nie ciąży obowiązek alimentacyjny wynikający z orzeczenia sądu, ugody lub innego tytułu prawnego, kwoty przekazywane przez Matkę były dobrowolnym udziałem w wydatkach. Matka dzieci częściowo pokrywa koszty ich utrzymania (kwoty są różne, w zależności od bieżących potrzeb), jednak to Pan opłaca większość wydatków związanych z dziećmi.
Kwestie dotyczące kontaktów Matki nie zostały uregulowane przez sąd. Terminy i zasady spotkań ustala Pan w porozumieniu z Matką. Kontakt jest elastyczny. Aktualnie Matka kontaktuje się osobiście z dziećmi na bieżąco.
Jednakże we wniosku wskazał Pan również, że w okresie, którego dotyczy wniosek, Matka dzieci posiadała i wykonywała względem dzieci władzę rodzicielską. Do 2024 roku mieliście Państwo różne adresy zamieszkania. Dzieci mieszkały z Panem, ich Matka w innej dzielnicy (...). Jednak 2 lata temu, ze względu na dzieci, podjęliście Państwo próbę scalenia rodziny i zamieszkaliście Państwo w jednej, wspólnej nieruchomości. Wspólnie w jednej nieruchomości zamieszkaliście Państwo od lipca 2024 r. do chwili obecnej.
Pomimo zamieszkiwania pod jednym dachem, prowadzicie Państwo całkowicie oddzielne gospodarstwa domowe. Nie współpracujecie Państwo w celu załatwiania codziennych spraw. Obowiązki domowe (sprzątanie, gotowanie) wykonują Państwo całkowicie osobno. Nie dzielicie się Państwo kosztami utrzymania – rachunki za lokal opłaca w całości Pan, rozliczają się Państwo osobno i posiadają Państwo odrębne umowy na usługi. W lokalu nie zostały jednak wyodrębnione dwa osobne domostwa. Lokal jest zorganizowany w sposób, który umożliwia kontakt i zdarza się, że korzystacie Państwo ze wspólnych przestrzeni w tym samym czasie.
Wobec powyższego, mając na uwadze powołane przepisy prawa oraz przedstawiony opis zdarzenia stwierdzam, że miał Pan prawo do preferencyjnego rozliczenia się za latach 2021, 2022 i 2023 i 2024 r. jako osoba samotnie wychowująca dzieci, na zasadach określonych w art. 6 ust. 4c i ust. 4d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Spełnił Pan bowiem wymagane w ustawie warunki, a także nie miały do Pana zastosowania wyłączenia wskazane w art. 6 ust. 4f i art. 6 ust. 8 tej ustawy.
Pana stanowisko jest w tym zakresie prawidłowe.
Oceny tej nie zmienia okoliczność, że od lipca 2024 r. zamieszkuje Pan wspólnie z Matką dzieci. Jak już wcześniej wskazałem, przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uzależniają prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, aby przez cały rok podatkowy był osobą samotnie wychowującą dziecko. Wystarczające jest, aby taki stan wystąpił w ciągu roku podatkowego. W przedstawionej sprawie do lipca 2024 r. małoletnie dzieci zamieszkiwały wyłącznie z Panem, natomiast ich Matka mieszkała pod innym adresem i jedynie sporadycznie uczestniczyła w sprawowaniu nad nimi opieki. Dopiero od lipca 2024 r., w związku z podjętą próbą scalenia rodziny, zamieszkali Państwo wspólnie w jednej nieruchomości. Tym samym w części 2024 r. spełniał Pan przesłanki do uznania za osobę samotnie wychowującą dzieci, co – wobec braku wymogu utrzymywania tego statusu przez cały rok podatkowy – uprawniało Pana do skorzystania z preferencyjnego sposobu opodatkowania za 2024 r.
Nie kwestionując Pana dużego zaangażowania w proces wychowawczy małoletnich dzieci – nie sposób jednak uznać, że w Pana przypadku spełnione zostały wszystkie warunki wymagane dla rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko począwszy od 2025 r.
Jak już bowiem wyjaśniono, samo legitymowanie się określonym stanem cywilnym wskazanym w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie jest wystarczające do skorzystania z omawianej preferencji. Istotne jest również faktycznie samotne wychowywanie dziecka w pojedynkę, tj. sprawowanie nad nim samodzielnej ciągłej opieki, bez udziału drugiego rodzica w procesie wychowawczym tego dziecka. Jako kawaler spełnia Pan jeden z warunków wynikających z definicji w ww. przepisie. Na tle przedstawionego stanu faktycznego nie sposób jednak przyjąć, że począwszy od 2025 r. jest Pan osobą samotnie wychowującą małoletnie dzieci, bowiem zarówno Pan jak i Matka dzieci posiadacie pełną władzę rodzicielską względem tych dzieci. Jednocześnie, kierując się dobrem małoletnich dzieci, podjęli Państwo próbę scalenia rodzinny, zamieszkując wspólnie w jednej nieruchomości, przez co każde z Państwa ma codzienne kontakty z dziećmi i wnosi swój wkład w ich wychowanie. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje fakt, że prowadzi Pan częściowo odrębne gospodarstwo domowe z Matką dzieci, gdyż nie przesądza to o samotnym wychowaniu. Podobnie o samotnym wychowywaniu nie może przesądzać fakt mniejszego zaangażowania w ten proces jednego z rodziców dziecka. W ramach wspólnego zamieszkiwania wychowują Państwo dzieci (choć z różnym zaangażowaniem) w tym samym miejscu i czasie, organizując im „jeden dom”. Ponadto wspólne zamieszkiwanie daje Panu realną możliwość porozumienia się z Matką dzieci w zakresie podejmowanych decyzji dotyczących wychowywania dzieci.
W konsekwencji powyższego, za rok 2025 i lata kolejne nie może rozliczyć się Pan jako rodzic samotnie wychowujący dziecko na zasadach określonych w art. 6 ust. 4d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wobec tego, Pana stanowisko w tym zakresie oceniłem jako nieprawidłowe.
Podsumowując, należy stwierdzić, że miał Pan prawo do rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko za lata 2021-2024. Natomiast nie ma Pan prawa do rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko za 2025 rok, ze względu na wspólne wychowywanie dzieci wraz z ich Matką, która uczestniczy w procesie wychowawczym i zamieszkuje z Panem oraz dziećmi w jednej nieruchomości. Takie prawo nie będzie przysługiwać Panu również w latach kolejnych, o ile okoliczności sprawy oraz przepisy prawa podatkowego regulujące to uprawnienie nie ulegną zmianie.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Zaznaczam, że zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego. Wnioskodawca ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego podanym przez wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów