0113-KDIPT2-1.4011.316.2026.2.MAP

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

10 kwietnia 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 1 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych otrzymania odszkodowania. Uzupełnił go Pan pismem z 24 czerwca 2026 r. (wpływ 30 czerwca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Od roku 2003 do 2024 roku Wnioskodawca na podstawie umowy współpracował z firmą … z siedzibą w Niemczech i w tym czasie wykonywał na ich zlecenie usługi w Polsce, co skutkowało wystawianiem każdego miesiąca faktury dokumentującej wykonanie usługi. Przyczyną wypowiedzenia złożonego w 2024 r. było złamanie warunków umowy przez firmę … i na tym tle doszło do sporu prawnego, który zakończył się postępowaniem sądowym. Postępowanie sądowe zakończyło się ugodą sądową, na podstawie której Wnioskodawca otrzymał odszkodowanie w wysokości 13 250,00 euro.

Odszkodowanie nie miało charakteru ekwiwalentności, nie była to zapłata za usługę, ani za zrzeczenie się roszczeń lecz była to ugoda mająca na celu rozstrzygnięcie sporu prawnego. W związku z tym nie doszło do wymiany usług lecz było to świadczenie o charakterze kompensacyjnym.

Odwołując się do stanu prawnego Wnioskodawca wskazuje na treść art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym:

Wnioskodawca uważa, że powyższe zwolnienie od podatku dochodowego osób fizycznych na podstawie odszkodowania sądowego ma w tym przypadku zastosowanie, nie dotyczyło działalności gospodarczej oraz brak jest ekwiwalentności.

Uzupełnienie

W pozarolniczej działalności gospodarczej Wnioskodawcy jako PKD wiodące figuruje 46.13.Z – „Działalność agentów zajmujących się sprzedażą hurtową drewna i materiałów budowlanych”. Przychody Wnioskodawcy opodatkowane są w formie podatku liniowego od kilku lat.

Współpraca z firmą … odbywała się w ramach prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej. Wnioskodawca wystawiał fakturę za usługę pośrednictwa handlowego. Odszkodowanie dotyczyło rozwiązania umowy o pośrednictwo handlowe z powodu przekroczenia uprawnień przez kontrahenta polegających m.in. na wprowadzeniu wobec Wnioskodawcy nadzoru, który w Jego ocenie może dotyczyć wyłącznie osób zatrudnionych w oparciu o umowę o pracę. Powyższy spór rozstrzygnął sąd niemiecki przyznając przedmiotowe odszkodowanie.

Z firmą … Wnioskodawca współpracował na podstawie umowy … (Agent handlowy) pomiędzy firmą … a firmą Wnioskodawcy …, czyli współpraca pomiędzy dwoma podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą.

Spór, który był powodem postępowania sądowego dotyczył przekroczenia uprawnień przez kontrahenta polegających m.in. na wprowadzeniu wobec Wnioskodawcy nadzoru, który w Jego ocenie, może dotyczyć wyłącznie osób zatrudnionych w oparciu o umowę o pracę. Przyczyną złożenia wypowiedzenia był niezgodny z umową nadzór i polecenia służbowe, które nie mogą mieć miejsca we współpracy pomiędzy dwoma firmami. Złamanie warunków umowy pomiędzy Wnioskodawcą (…) a firmą … polegało na wprowadzaniu nadzoru, wydawaniu poleceń, obowiązku szczegółowego raportowania wykonywanych zadań, które mogły dotyczyć umowy o pracę w przypadku pracownika, a nie mogły dotyczyć umowy handlowej pomiędzy dwoma firmami, jaką Wnioskodawca zawarł jako firma … z firmą … .

Kwota uzyskanego przez Wnioskodawcę odszkodowania nie dotyczyła żadnej materialnej szkody:

·      brak szkody,

·      Wnioskodawca nie poniósł żadnych strat ani finansowych ani materialnych,

·      nie były to tzw. utracone korzyści.

W treści ugody nie została stwierdzona żadna szkoda. Ugoda została zawarta 24 października 2025 r. Odszkodowanie Wnioskodawca otrzymał 4 listopada 2025 r.

Pytanie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)

Czy odszkodowanie uzyskane przez Wnioskodawcę od firmy…, na podstawie ugody sądowej korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Pana stanowisko w sprawie (ostatecznie przedstawione w uzupełnieniu wniosku)

Wnioskodawca uważa, że ma prawo do zastosowania zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W ocenie Wnioskodawcy, odszkodowanie nie miało charakteru ekwiwalentności, nie była to zapłata za usługę, ani za zrzeczenie się roszczeń lecz była to ugoda mająca na celu rozstrzygnięcie sporu prawnego. W związku z tym, nie doszło do wymiany usług lecz było to świadczenie o charakterze kompensacyjnym.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

W oparciu o powyższy przepis, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień, zawartym w ww. ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.

Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Należy zauważyć, że każde odszkodowanie ma za zadanie wyrównanie szkody w majątku, utraconych korzyści lub szkody poczynionej na osobie (zadośćuczynienie). Odszkodowanie stanowi zawsze przychód, gdyż otrzymujący je powiększa w ten sposób swój majątek. Warunkiem otrzymania każdego odszkodowania jest zdarzenie, w wyniku którego dana osoba doznała określonego uszczerbku. Nikt nie otrzyma odszkodowania, jeśli wcześniej nie zaszła przesłanka powodująca możliwość ubiegania się o nie.

Zatem, każde odszkodowanie stanowi przysporzenie majątkowe, przychód podatkowy. Jednakże ustawodawca ze względów celowościowych wprowadził w zakresie niektórych odszkodowań zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych, które wynikają m.in. z treści art. 21 ust. 1 pkt 3b cytowanej ustawy.

Na mocy art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Warunkiem zwolnienia świadczenia od opodatkowania na podstawie przytoczonego przepisu jest jego odszkodowawczy charakter. Przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia od podatku jedynie takie odszkodowania, które nie stanowią ekonomicznego przysporzenia ponad stan majątkowy będący w posiadaniu podatnika przed ich wypłatą. Odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszystkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. W praktyce szkoda może obejmować stratę polegającą na ubytku w majątku – wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy niż był dotychczas, lub może dotyczyć utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono – wówczas poszkodowany nie staje się bogatszy, jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się.

Z opisu sprawy wynika, że w okresie od 2003 r. do 2024 r. na podstawie umowy współpracował Pan z firmą z siedzibą w Niemczech i w tym czasie wykonywał Pan na ich zlecenie usługi w Polsce, co skutkowało wystawianiem przez Pana każdego miesiąca faktury dokumentującej wykonanie usług pośrednictwa handlowego. Współpraca z kontrahentem odbywała się w ramach prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej, na zasadzie współpracy pomiędzy dwoma podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą. Przyczyną wypowiedzenia złożonego w 2024 r. było złamanie warunków umowy przez Pana kontrahenta i na tym tle doszło do sporu prawnego, który rozpoczął postępowanie sądowe. Postępowanie sądowe zakończyło się ugodą sądową, na podstawie której otrzymał Pan odszkodowanie w wysokości 13 250,00 euro. Ugoda została zawarta 24 października 2025 r. Odszkodowanie otrzymał Pan 4 listopada 2025 r. Odszkodowanie dotyczyło rozwiązania umowy o pośrednictwo handlowe z powodu przekroczenia uprawnień przez kontrahenta polegających m.in. na wprowadzeniu wobec Pana nadzoru, który w Pana ocenie mógł dotyczyć wyłącznie osób zatrudnionych w oparciu o umowę o pracę. Pana zdaniem, odszkodowanie nie miało charakteru ekwiwalentności, nie była to zapłata za usługę ani za zrzeczenie się roszczeń, lecz była to ugoda mająca na celu rozstrzygnięcie sporu prawnego. Nie doszło do wymiany usług lecz było to świadczenie o charakterze kompensacyjnym. Uważa Pan, że kwota uzyskanego przez Pana odszkodowania nie dotyczyła żadnej materialnej szkody. W Pana ocenie, w treści ugody nie została stwierdzona żadna szkoda. Nie poniósł Pan żadnych strat - ani finansowych ani materialnych. Pana zdaniem, nie były to tzw. utracone korzyści.

Biorąc powyższe pod uwagę, zauważam, że w przedmiotowej sprawie kwota odszkodowania, którą Pan otrzymał ma za zadanie przede wszystkim zrekompensować zysk, który mógłby Pan osiągnąć, gdyby współpraca była kontynuowana (utracone korzyści). Jak Pan podał, pomiędzy Panem a Kontrahentem zaistniał spór, który był przedmiotem postępowania sądowego, a w wyniku ugody sądowej doszło do otrzymania przez Pana odszkodowania.

Nie można uznać – że przekroczenie uprawnień przez Pana kontrahenta polegające m.in. na wprowadzeniu wobec Pana nadzoru skutkujące złamaniem warunków zawartej z nim umowy – stanowi przesłankę do uznania, że wystąpiła rzeczywista szkoda w Pana majątku. Nie nastąpiło bowiem wymagane w przypadku szkody rzeczywistej pomniejszenie Pana majątku poprzez utratę, zniszczenie lub uszkodzenie już posiadanych określonych składników majątku albo obniżenie ich wartości. Jak sam Pan wskazał otrzymane przez Pana odszkodowanie stanowiło świadczenie o charakterze kompensacyjnym, gdyż nie doszło do wymiany usług. Kompensacja w Pana przypadku oznacza wyrównanie uszczerbku polegającego na tym, że nagle stracił Pan źródło przychodu (kontrahenta).

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 października 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3311/16, Sąd wskazał, że:

Powyższe znajduje również potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2020 r. sygn. akt II FSK 1000/18.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje pojęcia odszkodowanie. W związku z tym, muszę odnieść się do przepisów prawa cywilnego.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795) także nie zawiera legalnej definicji odszkodowania; można ją jednak wywieść z jej regulacji.

Odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającym na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszelkiego rodzaju dobrach chronionych przez prawo. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Co prawda, w doktrynie i judykaturze powszechnym jest wiązanie pojęcia odszkodowania jedynie z uszczerbkiem majątkowym, natomiast pojęcia zadośćuczynienia z doznaną krzywdą (uszczerbkiem niematerialnym), jednakże tego rodzaju rozróżnienia nie dokonują przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Stosownie do art. 361 § 1 Kodeksu cywilnego:

W myśl natomiast art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego:

Na podstawie art. 363 § 2 Kodeksu cywilnego:

W stosunku do przedmiotowego odszkodowania należy zatem przeanalizować możliwość zastosowania zwolnienia od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Punktem wyjścia wykładni art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy jest podział odszkodowania na odszkodowanie za rzeczywiste straty (damnum emergens) i odszkodowanie za utracone korzyści (lucrum cessans). Za stratę uważa się każde pogorszenie się sytuacji majątkowej (zmniejszenie aktywów lub zwiększenie pasywów) poszkodowanego, w wyniku czego poszkodowany staje się uboższy, niż był przed doznaniem szkody. Chodzi w tym przypadku o rzeczywisty uszczerbek w majątku należącym do poszkodowanego spowodowany zniszczeniem, utratą lub uszkodzeniem określonych składników majątkowych albo obniżeniem ich wartości, a także powstanie nowych zobowiązań albo ich zwiększenie. Z kolei szkoda związana z utraconymi korzyściami (lucrum cessans) polega na tym, że majątek poszkodowanego nie wzrósł tak, jakby się stało, gdyby nie nastąpiło zdarzenie, z którym połączona jest czyjaś odpowiedzialność. Szkodą jest więc to, co nie weszło do majątku poszkodowanego na skutek zdarzenia wyrządzającego szkodę.

Jednocześnie podkreślić należy, że art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych bezwzględnie wyłącza ze zwolnienia wszelkie odszkodowania otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W Pana przypadku prawo do odszkodowania nie powstałoby, gdyby nie prowadził Pan działalności gospodarczej i nie podpisał umowy handlowej z kontrahentem. Jak sam Pan wskazał, współpraca z kontrahentem odbywała się w ramach prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej. Wystawiał Pan kontrahentowi faktury za usługi pośrednictwa handlowego.

Skoro wskazane we wniosku odszkodowanie zostało otrzymane w związku z umową o współpracę zawartą przez Pana w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, to nie może korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie ww. przepisu.

Zakres zwolnienia przedmiotowego określonego w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obejmuje zatem tylko te odszkodowania lub zadośćuczynienia, otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, które nie zostały otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą lub nie dotyczyły korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, czyli tylko odszkodowania lub zadośćuczynienia za tzw. szkodę rzeczywistą stanowiącą poniesienie straty. Należy zatem wywieść, że chodzi tu zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. W doktrynie i judykaturze powszechnym jest wiązanie pojęcia odszkodowania jedynie z uszczerbkiem majątkowym, natomiast pojęcia zadośćuczynienia z doznaną krzywdą (uszczerbkiem niematerialnym).

Racjonalność przyjętego przez ustawodawcę rozwiązania wyraża się w tym, że odszkodowanie z tytułu utraconego zysku powinno być opodatkowane, w przeciwnym razie podatnik, który korzyść utracił, znalazłby się w sytuacji korzystniejszej niż podatnik, który korzyść osiągnął. Odszkodowanie ma mieć na celu zrekompensowanie poszkodowanemu poniesionej przez niego szkody, a nie jego wzbogacenie. W przypadku utraconych korzyści, gdyby podatnik je osiągnął, co do zasady podlegałby z tytułu ich otrzymania opodatkowaniu. Zwolnienie od opodatkowania odszkodowania z tytułu utraconych korzyści uprzywilejowałoby zatem odszkodowanie w porównaniu do wartości (korzyści) normalnie osiągniętych (tzn. uzyskanych w przypadku niewyrządzenia szkody), co z przedmiotowego punktu widzenia sprzeczne byłoby z konstytucyjną zasadą powszechności i równości opodatkowania.

Warunkiem wystarczającym do powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych na zasadach przewidzianych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych będzie natomiast niezrealizowanie choćby jednej ze wskazanych wyżej przesłanek.

Odszkodowanie/zadośćuczynienie z tytułu utraconych korzyści (zysków), jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, jak również odszkodowanie/zadośćuczynienie otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą podlega bowiem opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Reasumując - na gruncie przedstawionego we wniosku stanu faktycznego stwierdzam, że - w związku z wyłączeniami określonym w art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. a) i b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - odszkodowanie wypłacone Panu przez kontrahenta związane z prowadzoną przez Pana działalnością gospodarczą oraz stanowiące rekompensatę za szkodę w postaci utraconych korzyści (rekompensujące zysk, który mógłby Pan osiągnąć, gdyby współpraca była kontynuowana) nie mieści się w dyspozycji art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy i nie podlega zwolnieniu od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Przy wydawaniu niniejszej interpretacji dokonałem wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny jest zgodny ze stanem rzeczywistym. W ramach postępowania o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego nie przeprowadzam postępowania dowodowego, lecz opieram się jedynie na stanie faktycznym przedstawionym we wniosku. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.

Interpretacja dotyczy sprawy będącej przedmiotem zapytania. Inne kwestie nie podlegały ocenie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.