taxmachine.pl

0112-KDIL2-1.4011.436.2026.1.TR

Interpretacja indywidualna2026-07-23Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Opodatkowanie należności z umów o dzieło zmarłego męża.

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanych stanów faktycznych oraz zdarzeń przyszłych w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

23 kwietnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 23 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 23 lipca 2026 r. (wpływ 23 lipca 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanów faktycznych oraz zdarzeń przyszłych

Uwagi wstępne

Pani AA (dalej: „Wnioskodawczyni”, „Wnioskodawca”) jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych rozliczającym się z tego podatku na zasadach „ogólnych”, czyli tzw. „skali podatkowej” z art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych („ustawa o PIT”). Ma ona również nieograniczony obowiązek podatkowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w myśl art. 3 ust. 1 i ust. 1a ustawy o PIT.

Wnioskodawczyni nie prowadziła i nie prowadzi działalności gospodarczej.

Wnioskodawczyni pozostawała w związku małżeńskim z Panem BA („Małżonek”) przez ostatnie kilkadziesiąt lat oraz przez cały ten czas pozostawała z Małżonkiem we wspólności majątkowej małżeńskiej. Wszystkie również składniki majątkowe – włącznie ze wszystkimi wierzytelnościami oraz zobowiązaniami – które opisane są w niniejszym wniosku zawsze pozostawały we wspólności majątkowej małżeńskiej Wnioskodawczyni oraz Małżonka.

Małżonek zmarł w lutym 2026 r.

Obecnie Wnioskodawczyni zamierza rozliczyć podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 2025. W tym celu skorzysta z możliwości przewidzianej w art. 6a ustawy o PIT. W konsekwencji, Wnioskodawczyni złoży wniosek o łączne opodatkowanie dochodów małżonków oraz złoży stosowne zeznanie podatkowe za rok 2025, w którym ujmie m.in. przychody, koszty oraz dochody (oraz inne składniki niezbędne do sporządzenia zeznania) obojga małżonków.

Jednocześnie Wnioskodawczyni jest spadkobiercą Małżonka w odniesieniu do wszystkich składników majątkowych (włącznie z wierzytelnościami oraz zobowiązaniami), które opisane są w niniejszym wniosku.

Tym samym Wnioskodawczyni przejęła przewidziane w prawie podatkowym majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy – tj. Małżonka.

Wobec powyższego niniejszym Wnioskiem Wnioskodawczyni wnosi o ustalenie skutków podatkowych poniżej opisanych zdarzeń poprzez wydanie interpretacji indywidualnej, gdyż:

·      wskazane należności, wierzytelności oraz składniki majątkowe, które opisane są w niniejszym wniosku wchodziły do wspólnego majątku małżonków (a zatem również i do majątku Wnioskodawczyni, a zatem były również wierzytelnościami i składnikami majątkowymi Wnioskodawczyni);

·      Wnioskodawczyni pozostaje jedynym podatnikiem uprawnionym i zobowiązanym do rozliczenia podatku z tytułu zdarzeń opisanych poniżej oraz jest jedynym podatnikiem, na którym ciąży zobowiązanie podatkowe wynikające ze zdarzeń opisanych poniżej (na zasadzie art. 92 §3a Ordynacji podatkowej);

·      Wnioskodawczyni jest następcą prawnym w odniesieniu do wszystkich praw i obowiązków podatkowych Małżonka (na zasadzie art. 97 §1 Ordynacji podatkowej).

Z powyższych powodów wysokość zobowiązania podatkowego Wnioskodawczyni zależy wprost od opisu stanu faktycznego przytoczonego poniżej. W konsekwencji Wnioskodawczyni jest zainteresowanym w rozumieniu art. 14b Ordynacji podatkowej.

W większości zdarzeń opisanych poniżej „fizycznie” uczestniczył zmarły Małżonek. Nie zmienia to jednak powyższych konkluzji, że te zdarzenia kształtują wysokość zobowiązania podatkowego Wnioskodawcy.

Dlatego też Wnioskodawca wnosi o interpretację prawa podatkowego w odniesieniu do tych zdarzeń.

Opis zdarzenia, którego dotyczy wniosek

Małżonek w latach 2005-2007 zawarł 6 umów w celu opracowania projektów opisanych poniżej. Na podstawie tych umów Małżonek (wraz z innymi osobami, którzy występowali po tej samej stronie wspomnianych umów jako wykonawcy) miał opracować technologie (…). Chodzi tutaj o (…) będące częścią przedsiębiorstwa (zakładu), na terenie którego Małżonek wówczas pracował.

Pierwsze 2 umowy Małżonek zawarł ze spółką „A” sp. z o.o. we wrześniu 2005 r.

Zgodnie z ich treścią:

·      zamawiający zlecił, a Małżonek podjął się opracowania projektu dotyczącego określonego sposobu zoptymalizowania procesu technologicznego, który polegał na (…), a który to sposób został bardziej szczegółowo wskazany w umowie;

·      projekt powinien spełniać warunki prawa własności przemysłowej, by mógł być przedmiotem ochrony prawnej (choć nie jest to ochrona prawna przysługująca Małżonkowi, która by wynikała z prawa własności przemysłowej, o czym dalej);

·      dokonany projekt powinien być zgłoszony u zamawiającego w określonym terminie;

·      wykonawcy (czyli Małżonkowi) przysługuje wynagrodzenie płatne w wysokości i terminach ustalonych w odrębnej umowie (która jednak nigdy nie została zawarta);

·      podstawą ustalenia wysokości wynagrodzenia będą „wyłącznie korzyści z wykorzystania projektu uzyskane przez zamawiającego”;

·      zamawiający zobowiązuje się do udzielenia wykonawcy pomocy w pracach nad dokonaniem projektu;

·      zamawiający zobowiązuje się wykorzystać zgłoszony projekt w trybie art. 11 ust. 3 prawa własności przemysłowej.

Następnie Małżonek zawarł w 2006 r. oraz 2007 r. kolejne 4 umowy o analogicznej treści – jednak po stronie zamawiających była nie tylko jedna spółka (tj. „A” sp. z o.o.), ale również „B” sp. z o.o., które razem łącznie w tej umowie zwane były „Zamawiającym”.

Małżonek na mocy powyższych umów wykonał swoje prace i opracował technologie (…).

Do tych prac zastosowanie znajdywał i znajduje art. 11 ust. 1 ustawy – Prawo własności przemysłowej (Dz.U.2023.1170 t.j. z dnia 2023.06.22 ze zm.; dalej powoływane jako „PWP”).

Zgodnie z art. 11 ust. 1 PWP „Prawo do uzyskania patentu na wynalazek (...) przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, twórcy”.

Zgodnie z art. 11 ust. 3 PWP „W razie dokonania wynalazku (...) w wyniku wykonania przez twórcę obowiązków ze stosunku pracy albo z realizacji innej umowy, prawo, o którym mowa w ust. 1, przysługuje pracodawcy lub zamawiającemu, chyba że strony ustaliły inaczej”.

W tej sprawie strony umowy nie ustaliły inaczej. W konsekwencji prawo do uzyskania patentu na wynalazek przysługiwał zamawiającym.

Efekty prac wykonane na podstawie wskazanych umów zostały zgłoszone do Urzędu Patentowego RP. Urząd ten udzielił patentów na wynalazki opracowane na podstawie przedmiotowych umów. Patenty zostały udzielone dla spółki „A” sp. z o.o., „B” sp. z o.o. oraz jej następców prawnych – w szczególności spółki „C” sp. z o.o. Zgodnie bowiem z przepisami PWP Małżonek nie posiadał i nie posiada żadnego prawa do otrzymania patentu, ani żadnego innego prawa ochronnego wynikającego z prawa własności przemysłowej.

Jednocześnie – jak to wyżej wskazano – Małżonkowi przysługiwało określone wynagrodzenie ustalone w umowie w ten sposób, że podstawą ustalenia wysokości wynagrodzenia będą „wyłącznie korzyści z wykorzystania projektu uzyskane przez zamawiającego”.

Sytuację taką reguluje art. 22 PWP, a więc do tego przepisu należy się odwołać.

Zgodnie z tym przepisem „jeżeli strony nie umówiły się inaczej, twórca wynalazku (...) ma prawo do wynagrodzenia za korzystanie z tego wynalazku (...) przez przedsiębiorcę, gdy prawo korzystania z niego bądź prawo do uzyskania patentu (...), przysługuje przedsiębiorcy na podstawie art. 11 ust. 3 i 5 (...)”.

Należne wynagrodzenie wynikające w ten sposób z umowy oraz z art. 22 ust. 1 PWP nie zostało wypłacone przez spółkę „B” sp. z o.o., ani jej następców prawnych.

W związku z tym w lipcu 2019 r. Małżonek wniósł powództwo do sądu okręgowego o zapłatę wynagrodzenia wynikającego z tej umowy od spółki „C” sp. z o.o., która była następcą prawnym „B” sp. z o.o. wraz z odsetkami ustawowymi.

Na podstawie stosownych opinii biegłych oraz innych dowodów przeprowadzonych w postępowaniach sądowym ustalono, że „B” sp. z o.o. „C” sp. z o.o. uzyskała efekt ekonomiczny z tytułu stosowania technologii w określonych kwotach.

Wspomniany pozew z września 2019 roku obejmował okres obliczeniowy 2007/2008, okres 2008/2009, oraz okres 2009/2011. Dla tych okresów został obliczony określony efekt ekonomiczny, który uzyskały wspomniane spółki i tych okresów obliczeniowych dotyczył ten pozew.

Powód wniósł również w czerwcu 2022 r. kolejny pozew przeciwko „C” sp. z o.o. Ten pozew dotyczył tego samego zagadnienia – tj. wypłaty stosownego opisanego wyżej wynagrodzenia wynikającego ze wskazanych umów – jednak tym razem za okres obliczeniowy 2011/2012.

W lutym 2025 r. oraz w marcu 2025 r. ostatecznie zostały zawarte ugody przed sądem, które kończą ten spór o wynagrodzenie ze wspomnianych umów. Na podstawie tych ugód „C” sp. z o.o. zobowiązuje się zapłacić określone kwoty, a powód stwierdza, że ugody wyczerpują wszelkie roszczenia i zrzeka się tym samym wszelkich dalszych roszczeń w związku z tymi sprawami.

W ciągu 2025 r. Małżonek, jako skutek powyższego, otrzymał na rachunek bankowy stosowną zapłatę.

Uzupełniająco należy wskazać, że „A” sp. z o.o. oraz „B” sp. z o.o. zawarły między sobą umowy: o dokonanie i wdrożenie innowacji, o przeniesienie udziałów w prawach do uzyskania patentu na wynalazek, o wspólności prawa do patentu. Umowy te potwierdzają, że podmiotami uprawnionymi do patentu były te podmioty, a nie Małżonek.

Z racji tego, że Małżonkowi nie przysługiwało żadne prawo ochronne wynikające z PWP, to nie otrzymał on wynagrodzenia z tytułu przeniesienia takiego prawa, ani z licencji wynikającej z takiego prawa.

Ilekroć w niniejszym wniosku Wnioskodawca wskazuje Pani na „stan faktyczny” należy przez to rozumieć również „zdarzenie przyszłe”.

Małżonek składał już wniosek o interpretację w tej sprawie. Jednak złożył je na formularzu ORD-WS. Wniosek ten wycofał (przed śmiercią). Przed wycofaniem otrzymał wezwanie do uzupełnienia stanu faktycznego / zdarzenia przyszłego z prośbą o odpowiedź na szereg pytań. Odpowiedzi na te pytania przedstawia już poniżej, a zatem należy traktować je tym samym jako element opisu stanu faktycznego / zdarzenia przyszłego.

Małżonek zawsze posiadał nieograniczony obowiązek podatkowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w myśl art. 3 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.).

Umowy zawarte przez Małżonka są umowami o dzieło. Spełniają one definicję umowy o dzieło z art. 627 Kodeksu cywilnego. Jest tak dlatego, że ich istotą było osiągnięcie konkretnego, zindywidualizowanego i obiektywnie sprawdzalnego rezultatu. Małżonek zobowiązał się do wytworzenia określonego, unikalnego produktu (…). Osiągnięcie tego celu stanowiło finalny i autonomiczny efekt prac, co jest konstytutywną cechą zobowiązania rezultatu. O kwalifikacji tej przesądza również system wynagradzania, który nie był powiązany z samym procesem pracy czy czasem jej trwania, ani z przeniesieniem prawa do określonej własności intelektualnej, lecz z efektem końcowym i korzyściami wynikającymi z gotowego projektu. Skoro odpowiedzialność Małżonka sprowadzała się do dostarczenia konkretnego wyniku o cechach nowości, a nie jedynie do podejmowania starań w celu jego wypracowania, stosunek prawny łączący strony należy uznać za umowę o dzieło.

Małżonek nie prowadzi i nigdy nie prowadził działalności gospodarczej. Zatem umowy ze spółkami nie były zawierane w ramach tej działalności.

Zasadnicze postanowienia zawarte w ugodach były następujące:

·      „Ugoda sądowa zawarta na rozprawie ...”;

·      „Pozwany (...) zapłaci na rzecz Powoda (...) kwotę (...) na rachunek bankowy o numerze (...) w terminie siedmiu dni do daty uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania w niniejszej sprawie”;

·      Powodowie stwierdzają, że zapłata przez Pozwanego wskazanych wyżej kwot wyczerpuje w całości wszelkie roszczenia Powodów dochodzone w niniejszej sprawie, wobec powyższego Powodowie zrzekają się całkowicie, nieodwołalnie i bezwarunkowo wszelkich roszczeń jakie przysługują im wobec Pozwanego, w związku z korzystaniem przez Pozwanego z wszelkich rozwiązań technicznych, stworzonych lub współtworzonych przez Powodów jako twórców (...)”;

·      „Powodowie zrzekają się również swoich ewentualnych roszczeń wobec Pozwanego z tego samego tytułu na przyszłość”.

Ugoda została zawarta przez strony przed Sądem. Sąd nie wskazał w ugodach żadnej podstawy prawnej, żadnego przepisu prawa. W całej treści dokumentu brak wskazania jakiegokolwiek przepisu prawa, który byłby podstawą prawną wypłaty należnych kwot.

Uzyskane kwoty przez Małżonka nie są odszkodowaniem, ani zadośćuczynieniem. Są to kwoty pieniężne wypłacone na skutek zawarcia ugody, która z kolei została zawarta na skutek pozwu o zapłatę wynagrodzenia. Można je kwalifikować jako zapłata wynagrodzenia z tytułu wykonania umowy wskazanej w opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego (a która to umowa ma charakter umowy o dzieło), które należne było na podstawie art. 22 PWP: „jeżeli strony nie umówiły się inaczej, twórca wynalazku (...) ma prawo do wynagrodzenia za korzystanie z tego wynalazku (...) przez przedsiębiorcę, gdy prawo korzystania z niego bądź prawo do uzyskania patentu (...), przysługuje przedsiębiorcy na podstawie art. 11 ust. 3 i 5 (...)”.

Wypłaty Małżonkowi kwot wynikających z ugody sądowej dokonała spółka „D” sp. z o.o., a zatem spółka kapitałowa, prowadząca działalność gospodarczą. Jest to spółka oznaczana do tej pory jako „C” sp. z o.o. – tj. następca prawny spółki „B” sp. z o.o., z którym Małżonka wiązały stosowane umowy opisane wcześniej.

Przez wypłacającego nie został pobrany podatek od kwoty/kwot wynikających z ugody. Małżonek oraz Wnioskodawca otrzymali na rachunek bankowy kwotę wynikającą z ugody sądowej.

Małżonek nie otrzymał, ani PIT-11, ani PIT-8C w związku z otrzymaniem kwoty wynikający z ugody.

Pytania

1)  Czy przychody uzyskane w 2025 r. i opisane w opisie stanu faktycznego powinny być kwalifikowane jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

2)  Czy te przychody powinny być kwalifikowane jako przychody roku 2025?

3)  Czy Wnioskodawca ma prawo do ustalenia kosztów uzyskania przychodów opisanych w opisie stanu faktycznego w wysokości określonej na podstawie art. 22 ust. 9 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – a zatem w wysokości 20% uzyskanego przychodu obliczonego w sposób wskazany w tym przepisie?

Pani stanowisko w sprawie

W Pani ocenie:

Ad. 1.

STANOWISKO WNIOSKODAWCY CO DO PYTANIA NR 1

Opisany przychód to przychód z działalności wykonywanej osobiście

Zdaniem Wnioskodawcy przychody uzyskane w 2025 r. i opisane w opisie stanu faktycznego powinny być kwalifikowane jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2025.163 t.j. z dnia 2025.02.07 ze zm.; dalej jako „ustawa o PIT”).

Na wstępnie należy zaznaczyć, że wypłacone środki są środkami wypłaconymi na skutek zawartych ugód przed sądem. Jednocześnie jednak ugody te są aktami, które zostały wydane na skutek wniesionego powództwa. Powództwo dotyczyło wypłaty wynagrodzenia z tytułu wcześniej zawartych umów. Dlatego też należy ustalić, jaki charakter miały umowy, które były podstawą dla powództwa, a zatem zawarcia następnie ugody, a zatem zapłaty wynagrodzenia.

Innymi słowy – decydujące dla oceny źródła przychodu jest to, z jakiej umowy zostało wypłacone wynagrodzenie.

Jak stanowi art. 13 pkt 8 lit. a „za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwanego wyłącznie od (...) osoby prawnej (...)”.

Ustawa o PIT nie definiuje pojęcia umowy o dzieło. Należy tutaj posługiwać się definicją z Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 627 tego Kodeksu, przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Umowa o dzieło jest więc umową rezultatu.

Tym samym nie ulega żadnej wątpliwości, że zawarte umowy przez Małżonka posiadają wszelkie cechy umowy o dzieło w rozumieniu art. 627 Kodeksu cywilnego. Jest tak dlatego, że ich istotą było osiągnięcie konkretnego, zindywidualizowanego i obiektywnie sprawdzalnego rezultatu. W przeciwieństwie do umowy zlecenia (art. 734 KC), która jest umową starannego działania, Małżonek zobowiązał się do wytworzenia określonego, unikalnego produktu (optymalizacji procesu technologicznego wraz z odpowiednią dokumentacją). Osiągnięcie tego celu stanowiło finalny i autonomiczny efekt prac, co jest konstytutywną cechą zobowiązania rezultatu.

O kwalifikacji tej przesądza również system wynagradzania, który nie był powiązany z samym procesem pracy czy czasem jej trwania, ani z przeniesieniem prawa do określonej własności intelektualnej, lecz z efektem końcowym i korzyściami wynikającymi z gotowego projektu. Skoro odpowiedzialność Małżonka sprowadzała się do dostarczenia konkretnego wyniku o cechach nowości, a nie jedynie do podejmowania starań w celu jego wypracowania, stosunek prawny łączący strony należy uznać za umowę o dzieło.

Charakteru prawnego samej umowy jako umowy o dzieło nie zmienia fakt, że efekt prac może być przedmiotem ochrony wynikającej z przepisów ustawy – Prawo własności przemysłowej (Dz.U.2023.1170 t.j. z dnia 2023.06.22 ze zm.; dalej powoływane jako „PWP”). Małżonkowi bowiem żadne prawo (żadna ochrona) z PWP nie przysługiwała. Prawo takie miała bowiem stosowna spółka, a nie Małżonek (o czym również dalej w niniejszym uzasadnieniu).

Takie rozumienie potwierdza art. 11 ust. 3 ustawy – Prawo własności przemysłowej, zgodnie z którym:

„W razie dokonania wynalazku (...) w wyniku wykonania przez twórcę obowiązków ze stosunku pracy albo z realizacji innej umowy, prawo, o którym mowa w ust. 1, przysługuje pracodawcy lub zamawiającemu, chyba że strony ustaliły inaczej”.

Tak też było w opisanym przypadku: Małżonek zrealizował „inną umowę” (tj. umowę o dzieło), z którego nie wynikało dla niego żadne prawo własności przemysłowej, ani żadne wynagrodzenie z takiego prawa. Jedynie zamawiającemu przysługiwało prawo do uzyskania patentu.

Sytuację tę można analogicznie rozumieć, jak w przypadku praw autorskich w stosunku do utworu wytworzonego przez pracownika. W takiej sytuacji autorem jest pracownik, prawo autorskie przysługuje z mocy prawa pracodawcy, a umowa o pracę pozostaję umową o takim właśnie charakterze (a nie umową o przeniesienie praw autorskich lub też umową licencyjną).

Jak podkreślają A. Bartosiewicz oraz R. Kubacki (A. Bartosiewicz, R. Kubacki, Komentarz do PIT, wyd. V, LEX 2015, komentarz do art. 18, teza 18):

Nie jest wykluczone, że w ramach obowiązków pracowniczych pracownicy będą tworzyć utwory. W szczególności dotyczyć to może np. dziennikarzy prasowych, radiowych i telewizyjnych, nauczycieli akademickich i innych. Zgodnie z przepisami prawa autorskiego, jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron.

PRZYCHODY, O KTÓRYCH MOWA WYŻEJ, UZYSKIWANE PRZEZ PRACOWNIKÓW, STANOWIĆ BĘDĄ PRZYCHÓD ZE STOSUNKU PRACY I POKREWNYCH (ART. 12 U.P.D.O.F.), A NIE PRZYCHÓD Z PRAW MAJĄTKOWYCH” [ Podkreślenie Wnioskodawcy ]. Komentarz odnosi się do odróżnienia przychodów z praw majątkowych od przychodów ze stosunku pracy – jednak sytuacja jest precyzyjnie identyczna z tą zarysowaną w stanie faktycznym.

Podkreślają to również cytowani komentatorzy:

„Podobnie jak ma to miejsce w przypadku praw autorskich, także prawa własności przemysłowej, o których mowa, mogą być uzyskiwane również w ramach stosunku pracy, działalności gospodarczej lub działalności wykonywanej osobiście.

Rozporządzanie prawami własności przemysłowej a stosunki pracy – zob. odpowiednio teza 18”. (A. Bartosiewicz, R. Kubacki, Komentarz do PIT, wyd. V, LEX 2015, komentarz do art. 18, teza 36).

Przychód Małżonka nie jest przychodem z praw majątkowych

W szczególności należy z całą mocą podkreślić, że przychód Małżonka nie jest przychodem z praw majątkowych, o których mowa w art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z tym przepisem „za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw”.

Żadna z tych sytuacji nie występuje w przedstawionym stanie faktycznym.

Analizując ten przepis w każdym jego fragmencie należy wskazać, co następuje.

Po pierwsze, Małżonek nie był i nie jest podmiotem żadnego prawa majątkowego. Aby przychód był uznany za przychód z praw majątkowych, konieczne jest, aby podatnik to prawo miał (aby był jego podmiotem). Tymczasem w tym stanie faktycznym jedynym uprawnieniem Małżonka była wierzytelność z tytułu wynagrodzenia z umowy o dzieło, która wygasła poprzez zapłatę na podstawie ugody. Jednakże uznanie samej wierzytelności z umowy o dzieło za „prawo majątkowe” w rozumieniu tego przepisu byłoby zbyt szerokie, gdyż obejmowałoby każdą wierzytelność.

Po drugie, Małżonek nie otrzymał żadnych przychodów z praw autorskich ani praw pokrewnych. Nic w opisie stanu faktycznego nie wskazuje na jakiekolwiek zastosowanie przepisów o prawie autorskim w tej sprawie.

Po trzecie, Małżonek nie miał żadnego prawa do projektów wynalazczych (nie był podmiotem takiego prawa). Dla porządku ten wątek Wnioskodawca rozwija w szczegółach poniżej.

Po czwarte, Małżonek nie miał praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych ani wzorów zdobniczych.

Po piąte, Małżonek nie uzyskał żadnego przychodu z odpłatnego zbycia tych praw. Skoro nie miał żadnego z tych praw, to nie mógł uzyskać przychodu z odpłatnego ich zbycia.

Dlaczego Małżonek nie miał „prawa do projektu wynalazczego”? Szczegółowe rozwinięcie.

Przepisy ustawy podatkowej nie precyzują „prawa do projektu wynalazczego”. Należy w tym zakresie odwołać się do przepisów ustawy – Prawo własności przemysłowej (Dz.U.2023.1170 t.j. z dnia 2023.06.22 ze zm.; dalej powoływane jako „PWP”).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 PWP projektem wynalazczym jest wynalazek.

Należy zatem ustalić, czy Małżonek miał prawo do wynalazku.

Jedynymi prawami w odniesieniu do wynalazku, jakie można posiadać zgodnie z PWP (i które ewentualnie mogą być przedmiotem zbycia lub z których można uzyskać przychód) są następujące:

·      Patenty na wynalazki (art. 6 PWP);

·      Dodatkowe prawa ochronne na wynalazki (art. 6 PWP);

·      Prawo do uzyskania patentu na wynalazek (art. 8 ust. 1 pkt 1 PWP);

·      Prawo do uzyskania prawa ochronnego (art. 8 ust. 1 pkt 1 PWP);

·      Można również udzielić licencji w odniesieniu do wynalazku (art. 76 ust. 1 PWP).

Inne prawa wynikające z PWP w sposób oczywisty nie mają znaczenia w tym wniosku (znaki towarowe, oznaczenia geograficzne, układy scalone itp.).

Nie są przewidziane przez PWP żadne inne „prawa do projektu wynalazczego”, ani „prawa do wynalazków” niż wymienione powyżej.

Małżonek nie posiadał żadnego z tych praw (nie był ich podmiotem).

Taki wniosek potwierdzają również następujące przepisy PWP.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 PWP „Prawo do uzyskania patentu na wynalazek (...) przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, twórcy”.

Zgodnie z art. 11 ust. 3 PWP „W razie dokonania wynalazku (...) w wyniku wykonania przez twórcę obowiązków ze stosunku pracy albo z realizacji innej umowy, prawo, o którym mowa w ust. 1, przysługuje pracodawcy lub zamawiającemu, chyba że strony ustaliły inaczej”.

W przedstawionym stanie faktycznym Małżonek zrealizował „inną umowę” (umowę o dzieło), na mocy której prawo do uzyskania patentu na wynalazek przysługiwało od początku z mocy prawa stosownej spółce kapitałowej – tj. spółce „A” sp. z o.o. lub spółce „B” sp. z o.o. Małżonek nie miał zatem prawa do uzyskania patentu, ani żadnego innego prawa majątkowego, żadnego prawa do wynalazku, żadnego prawa do jakiejkolwiek ochrony wynikającej z PWP lub też żadnego innego prawa, z którego mógłby osiągnąć przychód. Tym samym jedynym jego uprawnieniem było to do otrzymania wynagrodzenia z tytułu wykonanego przez siebie dzieła.

Argumenty potwierdzające powyższe wnioski z literatury i orzecznictwa

Powyższą tezę potwierdza jednoznacznie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.08.2009 r. (II FSK 452/08):

„Uprawnienia o takim zakresie w stosunku do wynalazków wynikają z art. 63 ust. 1 i art. 66 p.w.p. i przysługują osobie uprawnionej z patentu. Patent i prawo do uzyskania patentu są prawami zbywalnymi (art. 67 ust. 1 i art. 12 ust. 1 p.w.p.). Są one prawami majątkowymi. Prawo do uzyskania patentu przysługuje co do zasady twórcy (art. 11 ust. 1 p.w.p.). P.w.p. przewiduje jednak od tej zasady wyjątki. Jeden z nich uregulowany został w art. 11 ust. 3 p.w.p. Zgodnie z tym przepisem w razie dokonania wynalazku, wzoru użytkowego albo wzoru przemysłowego w wyniku wykonywania przez twórcę obowiązków ze stosunku pracy albo realizacji innej umowy, prawo do uzyskania patentu przysługuje pracodawcy lub zamawiającemu, chyba że strony ustaliły inaczej. (...) W braku zastrzeżenia umownego, o którym mowa w powołanym przepisie prawo do uzyskania patentu przysługuje na podstawie wymienionych umów z mocy prawa pracodawcy bądź zamawiającemu. Jest to nabycie pierwotne, niewymagające przenoszenia prawa do wynalazku przez twórcę na przedsiębiorcę (por. także pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2002 r., sygn. akt I SA/Ka 1281/01, opubl. w Przeglądzie Orzecznictwa Podatkowego z 2003 r., nr 2, poz. 35 i z dnia 10 grudnia 2002 r. sygn. akt I SA/Ka 2096/01, opubl. w Lex pod nr 75238, a także pogląd A. Żakowskiej-Hensler - op. cit.). Tym samym to pracodawca bądź zamawiający są pierwszymi właścicielami wynalazku i nie można, jak przyjęły organy podatkowe uznać, że umowa zawarta z twórcą jest umową przenoszącą prawo do uzyskania patentu. TWÓRCY W TAKIM PRZYPADKU (CHYBA ŻE UMOWA STANOWI INACZEJ), POZA PRAWEM DO WYMIENIANIA GO W OPISACH, REJESTRACH I INNYCH DOKUMENTACH (ART. 8 UST. 1 P.W.P.), PRZYSŁUGUJE JEDYNIE WYNAGRODZENIE ZA KORZYSTANIE Z WYNALAZKU (ART. 22 UST. 1 P.W.P.). NIE PRZYSŁUGUJĄ MU ZATEM PRAWA MAJĄTKOWE W ROZUMIENIU ART. 18 U.P.D.O.F. [Podkreślenie Wnioskodawcy] Wynagrodzenie, o którym mowa wyżej, może być wypłacane w częściach, nie dłużej niż 5 lat od uzyskania pierwszych korzyści z wynalazku (art. 22 ust. 2 p.w.p.). Wskazanie w umowie, że wypłata będzie wypłacana sukcesywnie przez określony przez strony okres czasu nie jest więc jednoznaczne (jak przyjął Sąd I instancji) z przekazaniem przez twórcę – pracownika bądź twórcę – przyjmującego zamówienie wynalazku tylko do korzystania przez określony czas i pozostawieniem twórcy prawa do uzyskania patentu (o której to sytuacji jest mowa w art. 20 p.w.p.). PRZYCHÓD UZYSKANY PRZEZ PRACOWNIKA Z TYTUŁU KORZYSTANIA Z WYNALAZKU STANOWI PRZYCHÓD ZE ŹRÓDŁA – STOSUNKU PRACY (ART. 10 UST. 1 U.P.D.O.F.), ZAŚ PRZEZ OSOBĘ WYKONUJĄCĄ WYNALAZEK NA PODSTAWIE UMOWY CYWILNOPRAWNEJ – JEST PRZYCHODEM Z DZIAŁALNOŚCI WYKONYWANEJ OSOBIŚCIE (ART. 10 UST. 1 PKT2 U.P.D.O.F.). [Podkreślenie Wnioskodawcy]

TWÓRCA, ALE TYLKO UPRAWNIONY DO UZYSKANIA PATENTU (A WIĘC TEN, KTÓREGO NIE DOTYCZĄ WYJĄTKI WSKAZANE W UST. 2, 3 15 P.W.P.) MOŻE ODPŁATNIE BĄDŹ NIEODPŁATNIE PRZENIEŚĆ NA PRZEDSIĘBIORCĘ PRAWO DO KORZYSTANIA Z WYNALAZKU (ART. 20 P.W.P.). [Podkreślenie Wnioskodawcy] Z momentem przedstawienia wynalazku na piśmie i przyjęcia go przez przedsiębiorcę oraz zawiadomienia o tym twórcy, prawo do uzyskania patentu przechodzi na przedsiębiorcę (art. 21 p.w.p.). W takim przypadku dochodzi jednak do zmiany osoby uprawnionej do uzyskania patentu w drodze umownej (czyli do przeniesienia własności wynalazku – prawa majątkowego w rozumieniu ustawy podatkowej). Nabycie przez przedsiębiorcę prawa od uzyskania patentu ma charakter pochodny.

Z podkreślonych przez Wnioskodawcę fragmentów (uwypuklenie wielkimi literami powyżej) jednoznacznie wynika, że:

·      W przypadku zastosowania art. 11 ust. 1 oraz ust. 3 PWP (czyli tak jak w niniejszej sprawie) – twórcy „PRZYSŁUGUJE JEDYNIE WYNAGRODZENIE ZA KORZYSTANIE Z WYNALAZKU (ART. 22 UST. 1 P.W.P.). NIE PRZYSŁUGUJĄ MU ZATEM PRAWA MAJĄTKOWE W ROZUMIENIU ART. 18 U.P.D.O.F.”;

·      Przychód uzyskany przez „OSOBĘ WYKONUJĄCĄ WYNALAZEK NA PODSTAWIE UMOWY CYWILNOPRAWNEJ - JEST PRZYCHODEM Z DZIAŁALNOŚCI WYKONYWANEJ OSOBIŚCIE (ART. 10 UST. 1 PKT2 U.P.D.O.F.)”.

Za powyższą tezą przemawia również to, że dany przychód powinien być klasyfikowany do źródła z art. 18 wyłącznie wyjątkowo – gdy nie jest możliwe jego zaklasyfikowanie do innego źródła – tak w szczególności A. Bartosiewicz, R. Kubacki, Komentarz do PIT, wyd. V, LEX 2015, komentarz do art. 18, teza 3:

„Należy zauważyć, że znaczną część przychodów można zakwalifikować jako przychód z prawa majątkowego. Odpłatne zbycie rzeczy lub praw stanowi w istocie rzeczy przychód z przeniesienia prawa majątkowego. Wynagrodzenie za sprzedawane towary czy też świadczone usługi również w zasadzie pozostaje przychodem z prawa majątkowego (wierzytelności). Także dywidenda jest przychodem z prawa o charakterze majątkowym (tytuł do udziału w zyskach osób spółki). WYDAJE SIĘ, ŻE POZOSTAŁE ŹRÓDŁA PRZYCHODÓW MAJĄ W PEWNYM SENSIE CHARAKTER SZCZEGÓLNY WZGLĘDEM "PRAW MAJĄTKOWYCH". PRZYCHÓD POWINIEN BYĆ KWALIFIKOWANY DO TEGO ŹRÓDŁA NIEJAKO W OSTATECZNOŚCI, GDY NIE MOŻNA GO ZAKWALIFIKOWAĆ DO INNEGO ŹRÓDŁA. [Podkreślenie Wnioskodawcy] Wydaje się, że pozostaje ono źródłem ogólnym nawet względem "pozostałych źródeł przychodu". Wskazane bowiem przykładowo niektóre przychody z pozostałych źródeł, takie jak alimenty czy też prawo do środków pozostawionych przez zmarłego w funduszu emerytalnym, również pochodzą z praw majątkowych”.

Za przedstawioną tezą przemawia również to, że:

„Konsekwencją otwartości katalogu praw majątkowych, wskazanych w art. 18 u.p.d.o.f., jest to, że przychodem z praw majątkowych będzie każdy przychód, którego bezpośrednim źródłem jest prawo majątkowe, nawet jeśli prawo to nie zostało w sposób wyraźny wskazane w ustawie”. (A. Bartosiewicz, R. Kubacki, Komentarz do PIT, wyd. V, LEX 2015, komentarz do art. 18, teza 5).

W przedstawionym stanie faktycznym źródłem uzyskanego przychodu nie jest prawo majątkowe. Jak wskazano powyżej, Małżonek nie był podmiotem żadnego prawa majątkowego w rozumieniu tych przepisów.

Za przedstawioną tezą przemawia wreszcie to, że prawa majątkowe w rozumieniu przepisu art. 18 muszą być prawami zbywalnymi oraz posiadaniem określonej wartości majątkowej. Jak się wskazuje: „PRAWA MAJĄTKOWE TO – NAJOGÓLNIEJ RZECZ UJMUJĄC – PRAWA PODMIOTOWE POZOSTAJĄCE W ŚCISŁYM ZWIĄZKU Z EKONOMICZNYM INTERESEM UPRAWNIONEGO, ZWIĄZANE Z JEGO MAJĄTKIEM CHARAKTERYZUJĄCE SIĘ DWOMA PODSTAWOWYMI CECHAMI, TJ.:

·      ZBYWALNOŚCIĄ (MOGĄ BYĆ PRZEDMIOTEM OBROTU),

·      POSIADANIEM OKREŚLONEJ WARTOŚCI MAJĄTKOWEJ”. (Kowalski Radosław, PIT. Komentarz do wybranych przepisów, Opublikowano: LEX/el. 2020, stan prawny 1 maja 2020 r., komentarz do art. 18).

W przedstawionym stanie faktycznym Małżonek nie miał (nie był podmiotem) żadnego prawa, które byłoby zbywalne, albo które prezentuje określoną wartość majątkową. Małżonkowi przysługiwało wyłącznie wynagrodzenie z tytułu wykonanej umowy.

Ad. 2.

STANOWISKO WNIOSKODAWCY CO DO PYTANIA NR 2

Zdaniem Wnioskodawcy, przychody opisane w opisie stanu faktycznego uzyskane w lutym oraz w marcu 2025 r. powinny zostać zakwalifikowane jako przychody roku podatkowego 2025, tj. roku, w którym środki pieniężne zostały faktycznie otrzymane przez Małżonka.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze oraz wartości pieniężne. W przypadku przychodów z działalności wykonywanej osobiście decydujące znaczenie ma zatem moment faktycznego otrzymania środków, a nie okres, którego dotyczą roszczenia ani moment powstania pierwotnego zobowiązania.

W analizowanej sprawie:

·      do momentu zawarcia ugód istniał spór co do wysokości należnego wynagrodzenia oraz zasad jego ustalenia,

·      roszczenie Małżonka nie miało charakteru wymagalnego i bezspornego przed zawarciem ugód,

·      dopiero zawarcie ugód sądowych w 2025 r. doprowadziło do skonkretyzowania wysokości należnych kwot oraz do ich wypłaty.

W konsekwencji brak jest podstaw do przypisywania przychodów do lat wcześniejszych, w szczególności do lat, których dotyczyły okresy obliczeniowe efektów ekonomicznych wykorzystywanych w toku postępowań sądowych.

Momentem powstania przychodu w rozumieniu ustawy o PIT jest chwila faktycznego otrzymania środków pieniężnych przez Małżonka, co miało miejsce w 2025 r. Tym samym przychody uzyskane na mocy ugód powinny zostać wykazane jako przychody roku podatkowego 2025.

Ad. 3.

STANOWISKO WNIOSKODAWCY CO DO PYTANIA NR 3

Wnioskodawca ma prawo do określenia kosztów uzyskania przychodów opisanych w opisie stanu faktycznego w wysokości określonej na podstawie art. 22 ust. 9 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – a zatem w wysokości 20% uzyskanego przychodu obliczonego w sposób wskazany w tym przepisie.

Zgodnie z art. 22 ust. 9 pkt 4 ustawy o PIT koszty uzyskania przychodów określa się z tytułów określonych w art. 13 pkt 2, 4-6 i 8 – w wysokości 20% uzyskanego przychodu, z tym że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód.

Jak wskazano w uzasadnieniu stanowiska w odniesieniu do pytania nr 1 – przychody opisane w stanie faktycznym to przychody z tytułu określonego w art. 13 pkt 8, gdyż są to przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy o dzieło uzyskiwane wyłącznie od osoby prawnej i nie są to przychody uzyskiwane w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej, ani nie są to przychody z pkt 9 tego artykułu.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Z treści powyższego przepisu wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień, zawartym w ww. ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 6 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich dochodów.

Zgodnie zaś z art. 6 ust. 2 ww. ustawy:

Małżonkowie podlegający obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, pozostający w związku małżeńskim i we wspólności majątkowej:

1)  przez cały rok podatkowy albo

2)  od dnia zawarcia związku małżeńskiego do ostatniego dnia roku podatkowego - w przypadku gdy związek małżeński został zawarty w trakcie roku podatkowego

-     mogą być, z zastrzeżeniem ust. 8, na wspólny wniosek wyrażony w zeznaniu podatkowym, opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów określonych zgodnie z art. 9 ust. 1 i 1a, po uprzednim odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków, kwot pomniejszających dochód; w tym przypadku podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków.

Stosownie do treści art. 6 ust. 2a przywołanej ustawy:

Wniosek, o którym mowa w ust. 2, może być wyrażony przez jednego z małżonków. Wyrażenie wniosku przez jednego z małżonków traktuje się na równi ze złożeniem przez niego oświadczenia o upoważnieniu go przez jego współmałżonka do złożenia wniosku o łączne opodatkowanie ich dochodów. Oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.

Z kolei art. 6 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:

Zasada wyrażona w ust. 2 ma zastosowanie również, jeżeli jeden z małżonków w roku podatkowym nie uzyskał przychodów ze źródeł, z których dochód jest opodatkowany zgodnie z art. 27 , lub osiągnął dochody w wysokości niepowodującej obowiązku uiszczenia podatku.

Stosownie do art. 6a ust. 1 ww. ustawy:

Wniosek o łączne opodatkowanie dochodów małżonków, między którymi istniała w roku podatkowym wspólność majątkowa, może być także złożony przez podatnika, który pozostawał w związku małżeńskim w roku podatkowym, a jego małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego albo zmarł po upływie roku podatkowego przed złożeniem zeznania podatkowego za ten rok.

W myśl art. 6a ust. 2 ww. ustawy:

Do podatników, którzy złożyli wniosek, o którym mowa w ust. 1:

1)  stosuje się sposób opodatkowania określony w art. 6 ust. 2;

2)  stosuje się przepisy art. 6 ust. 3, 3a, 8 i 11-13;

3)  (uchylony)

4)  nie stosuje się przepisów art. 6 ust. 4c-4h.

Stosownie do art. 6 ust. 8 ww. ustawy:

Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4d, nie ma zastosowania, w przypadku gdy chociażby jeden z małżonków, osoba samotnie wychowująca dziecko lub jej dziecko:

1)  stosuje przepisy:

a)  art. 30c lub

b)  ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy

-     w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;

2)  podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.

Dodatkowo podkreślam, że – zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie prawa – wszelkie preferencje podatkowe stanowią wyłom od zasady powszechności opodatkowania oraz mają charakter przywileju, z którego podatnik ma prawo, a nie obowiązek korzystania; muszą one być zatem interpretowane bez dokonywania wykładni rozszerzającej, a także zawężającej danego przepisu prawa podatkowego. Nadto, przy wszelkiej interpretacji przepisów prawa podatkowego i próbach odkodowania zawartych w nich norm prawnych należy posługiwać się przede wszystkim wykładnią językową.

Zatem w świetle ww. przepisów ustawy, z wnioskiem o wspólne opodatkowanie dochodów mogą wystąpić małżonkowie, jeżeli spełnią łącznie, określone w art. 6 ust. 2 i 8 ustawy, następujące warunki:

-     oboje podlegają nieograniczonemu obowiązku podatkowemu,

-     przez cały rok podatkowy pozostają w związku małżeńskim,

-     przez cały rok podatkowy istnieje między nimi wspólność majątkowa małżeńska,

-     żaden z małżonków nie prowadzi działalności gospodarczej opodatkowanej zryczałtowanym podatkiem dochodowym lub podatkiem liniowym,

-     nie mają do nich zastosowania przepisy ustawy o podatku tonażowym oraz ustawy o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.

Ustawodawca wprowadzając uprawnienie polegające na możliwości wspólnego rozliczenia się małżonków wyraźnie określił warunki jakie należy spełnić by móc z niego skorzystać. Spełnienie ww. warunków powoduje możliwość skorzystania z prawa do łącznego opodatkowania dochodów małżonków.

Ustawodawca przewidział również możliwość wystąpienia z wnioskiem o wspólne opodatkowanie dla małżonka – przy spełnieniu warunków wymienionych w powołanych przepisach art. 6 ust. 3, 3a, 8, 9 i 11-13 – który:

1)  pozostawał w związku małżeńskim w roku podatkowym, a którego małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego albo,

2)  pozostawał w związku małżeńskim w roku podatkowym, a którego małżonek zmarł po upływie roku podatkowego przed złożeniem zeznania podatkowego za ten rok

-     jeśli między małżonkami istniała w roku podatkowym wspólność majątkowa małżeńska.

W wyniku wniosku wyrażonego we wspólnym zeznaniu rocznym, małżonkowie podlegają opodatkowaniu łącznie od sumy swoich dochodów, po uprzednim dokonaniu odliczeń od dochodu odrębnie przez każdego z nich. W takim przypadku podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków. Powyższa zasada obliczania podatku ma zastosowanie również w sytuacji, gdy jeden z małżonków w roku podatkowym nie uzyskał przychodów ze źródeł, z których dochód jest opodatkowany zgodnie z art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych lub osiągnął dochody w wysokości nie powodującej obowiązku zapłaty podatku lub też poniósł stratę np. z działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach ogólnych.

Jak wynika z opisu zdarzeń:

·      Pani AA (dalej: „Wnioskodawczyni”, „Wnioskodawca”) jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych rozliczającym się z tego podatku na zasadach „ogólnych”, czyli tzw. „skali podatkowej” z art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych („ustawa o PIT”). Ma ona również nieograniczony obowiązek podatkowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w myśl art. 3 ust. 1 i ust. 1a ustawy o PIT.

·      Wnioskodawczyni nie prowadziła i nie prowadzi działalności gospodarczej.

·      Wnioskodawczyni pozostawała w związku małżeńskim z Panem BA („Małżonek”) przez ostatnie kilkadziesiąt lat oraz przez cały ten czas pozostawała z Małżonkiem we wspólności majątkowej małżeńskiej. Wszystkie również składniki majątkowe – włącznie ze wszystkimi wierzytelnościami oraz zobowiązaniami – które opisane są w niniejszym wniosku zawsze pozostawały we wspólności majątkowej małżeńskiej Wnioskodawczyni oraz Małżonka.

·      Małżonek zmarł w lutym 2026 r.

Zatem mając na uwadze powyższe oraz fakt, że w roku 2025 pomiędzy Panią a zmarłym Małżonkiem istniała wspólność majątkowa, natomiast przychody były opodatkowane skalą podatkową, może Pani skorzystać z preferencyjnego rozliczenia w sposób przewidziany dla wdowy, określony w art. 6a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dodatkowo zaznaczam, że wybór tego sposobu opodatkowania dochodów jest Pani przywilejem, a nie obowiązkiem.

Ponadto przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.) regulują odpowiedzialność spadkobierców za zobowiązania podatnika.

W myśl art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej:

Spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 1a, 2 i 2a, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.

Stosownie do art. 97a § 1 Ordynacji podatkowej:

Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe przedsiębiorstwa w spadku ponoszą zapisobierca windykacyjny kontynuujący prowadzenie tego przedsiębiorstwa, spadkobiercy zmarłego przedsiębiorcy, jeżeli nie został uczyniony zapis windykacyjny obejmujący przedsiębiorstwo w spadku, a także małżonek zmarłego przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku. Przepis art. 98 stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej:

Do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.

Stosownie natomiast do art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 795 ze zm.):

Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.

W myśl art. 924 i art. 925 Kodeksu cywilnego:

·      Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.

·      Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.

Z opisu zdarzeń wynika natomiast w szczególności, że:

·      Małżonek zmarł w lutym 2026 r.

·      W lutym 2025 r. oraz w marcu 2025 r. ostatecznie zostały zawarte ugody przed sądem, które kończą ten spór o wynagrodzenie ze wspomnianych umów. Na podstawie tych ugód „C” sp. z o.o. zobowiązuje się zapłacić określone kwoty, a powód stwierdza, że ugody wyczerpują wszelkie roszczenia i zrzeka się tym samym wszelkich dalszych roszczeń w związku z tymi sprawami.

·      W ciągu 2025 r. Małżonek, jako skutek powyższego, otrzymał na rachunek bankowy stosowną zapłatę.

·      Umowy te potwierdzają, że podmiotami uprawnionymi do patentu były te podmioty, a nie Małżonek.

·      Z racji tego, że Małżonkowi nie przysługiwało żadne prawo ochronne wynikające z PWP, to nie otrzymał on wynagrodzenia z tytułu przeniesienia takiego prawa, ani z licencji wynikającej z takiego prawa.

·      Uzyskane kwoty przez Małżonka nie są odszkodowaniem, ani zadośćuczynieniem. Są to kwoty pieniężne wypłacone na skutek zawarcia ugody, która z kolei została zawarta na skutek pozwu o zapłatę wynagrodzenia. Można je kwalifikować jako zapłata wynagrodzenia z tytułu wykonania umowy wskazanej w opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego (a która to umowa ma charakter umowy o dzieło), które należne było na podstawie art. 22 PWP: „jeżeli strony nie umówiły się inaczej, twórca wynalazku (...) ma prawo do wynagrodzenia za korzystanie z tego wynalazku (...) przez przedsiębiorcę, gdy prawo korzystania z niego bądź prawo do uzyskania patentu (...), przysługuje przedsiębiorcy na podstawie art. 11 ust. 3 i 5 (...)”.

·      Małżonek nie prowadzi i nigdy nie prowadził działalności gospodarczej. Zatem umowy ze spółkami nie były zawierane w ramach tej działalności.

Analiza opisu zdarzeń prowadzi do wniosku, że na gruncie niniejszej sprawy podstawą nabycia prawa do świadczeń wypłaconych Małżonkowi za życia w wyniku zawarcia ugód sądowych były opisane umowy o dzieło. Jednocześnie umowy te nie były zawarte w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej, a Małżonkowi nie przysługiwały żadne prawa majątkowe. Ponadto, wypłacone kwoty nie stanowiły odszkodowań, ani zadośćuczynień, gdyż były zapłatą należności mających swoje źródła w zawartych przez Małżonka umowach o dzieło.

Stosownie zaś do art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15 , art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19 , art. 25b , art. 30ca , art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy:

Źródłem przychodów jest działalność wykonywana osobiście.

Rodzaje przychodów z działalności wykonywanej osobiście wskazane zostały w art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W myśl art. 13 pkt 8 lit a ww. ustawy:

Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 , uważa się przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od: osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów, o których mowa w pkt 9.

Zaliczenie przychodów do źródła „działalność wykonywana osobiście”, o której mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ww. ustawy, zależy od łącznego spełnienia następujących warunków:

·      zleconą usługę podatnik wykona osobiście, tj. bez udziału osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia lub umowy o dzieło, które wykonywałyby czynności związane z istotą tej usługi,

·      umowa zlecenia lub umowa o dzieło została zawarta z osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą lub osobą prawną i jej jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej,

·      zlecona usługa nie wchodzi w zakres prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej.

Stosownie natomiast do treści art. 22 ust. 9 pkt 4 ww. ustawy:

Koszty uzyskania niektórych przychodów określa się z tytułów określonych w art. 13 pkt 2, 4-6 i 8 – w wysokości 20% uzyskanego przychodu, z tym że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b , których podstawę wymiaru stanowi ten przychód.

Reasumując, na gruncie opisanych zdarzeń stwierdzam, że w przypadku Pani łącznego opodatkowania ze zmarłym Małżonkiem za rok 2025:

1)  opisane przychody uzyskane w roku 2025 przez zmarłego Małżonka powinny być kwalifikowane jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych;

2)  przychody te powinny być kwalifikowane jako przychody roku, w którym zostały otrzymane przez Małżonka, tj. przychody roku 2025;

3)  ma Pani ma prawo do ustalenia kosztów uzyskania opisanych przychodów w wysokości określonej na podstawie art. 22 ust. 9 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – a zatem w wysokości 20% uzyskanego przychodu, obliczonego w sposób wskazany w tym przepisie.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanów faktycznych, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzeń oraz zdarzeń przyszłych, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów

Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (MF/KIS). Dokument urzędowy — reprodukcja dozwolona (art. 4 ustawy o prawie autorskim).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie jej adresata i tylko przy zgodności stanu faktycznego z wnioskiem. Cudza interpretacja ma charakter informacyjny.