0112-KDIL1-2.4012.248.2026.3.DM

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

21 maja 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 21 maja 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy braku opodatkowania podatkiem VAT otrzymanej rekompensaty.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca jest polskim rezydentem podatkowym, podlegającym nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce.

Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem podatku VAT.

W roku 2026 Wnioskodawca jest opodatkowany na zasadach ogólnych, choć w kolejnych latach może się to zmienić.

Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej wpisanej do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Główne PKD Wnioskodawcy to transport drogowy pasażerski inny niż rozkładowy (49.32.Z) oraz transport drogowy pasażerski rozkładowy (49.31.Z).

Wnioskodawca zawarł z jedną z gmin umowę (Gmina (…), umowa z 30 grudnia 2025 r.), której przedmiotem jest świadczenie przez Wnioskodawcę usług w zakresie lokalnego transportu zbiorowego komunikacji publicznej o charakterze użyteczności publicznej.

Umowa została zawarta na podstawie przepisów ustawy o transporcie zbiorowym.

Na podstawie zawartej umowy gmina powierzyła Wnioskodawcy świadczenie usług lokalnego transportu zbiorowego na obszarze swojej właściwości. Wnioskodawca świadczy powierzone mu zadania na obszarze i na liniach wskazanych przez gminę.

Gmina ustala trasę, po której poruszać się ma Wnioskodawca, częstotliwość przejazdów oraz cenę biletów. Organizatorem transportu zbiorowego jest gmina – Wnioskodawca działa w tym wypadku jako podwykonawca.

W treści umowy zawartej między Wnioskodawcą, a gminą naprzemiennie posłużono się określeniem dopłaty i rekompensaty. W umowie tej bowiem wskazano (w § 8 ust. 4 tej umowy): „4. Operatorowi przysługiwać będzie od Organizatora dopłata obejmująca stratę Operatora związaną z wykonaniem Przedmiotu Umowy na podstawie wniosku Operatora złożonego w terminie do 5 dni po zakończeniu miesiąca umowy, w którym Operator wykaże, że podstawą poniesionej straty z tytułu realizacji usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego są utracone przychody i poniesione koszty”.

Zgodnie z umową, gmina nazywa rekompensatą utracone przychody Wnioskodawcy powstałe w związku ze stosowaniem ustawowych uprawnień do ulgowych przejazdów w publicznym transporcie zbiorowym.

Jednakże przedmiotem wniosku – zważywszy na definicję ustawową określoną w ustawie o publicznym transporcie zbiorowym (w art. 50 pkt 3 tej ustawy) – jest rekompensata z tytułu świadczenia usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego (mimo faktu, że gmina nazwała tę rekompensatę, w zawartej umowie, dopłatą). W dalszej części wniosku kwota ta będzie nazywana rekompensatą.

Zgodnie z zawartą umową, wpływy z biletów oraz kar (opłat dodatkowych) nałożonych w trakcie kontroli podróżnych stanowią przychód Wnioskodawcy. Wnioskodawca jest jednak zobowiązany do stosowania ulg ustawowych wynikających z obowiązujących przepisów prawa. Wnioskodawca jest zobowiązany na własny koszt drukować bilety uprawniające do przejazdu na określonej w umowie linii.

Wysokość cen biletów – jednorazowych oraz miesięcznych (w tym normalnych i ulgowych) obowiązujących na linii, na której operuje Wnioskodawca – jest wskazana w załączniku do umowy nazwanym „Cennik biletów”. Cennik ten stanowi integralną część umowy zawartej z gminą.

Jednocześnie Wnioskodawcy przysługuje rekompensata obejmująca stratę Wnioskodawcy związaną z wykonywaniem przedmiotu umowy zawartej z gminą.

Generalną zasadą tejże rekompensaty jest wyrównanie straty poniesionej przez Wnioskodawcę w związku z wykonywaniem umowy. Rekompensata ta składa się z części przekazanej przez fundusz rozwoju komunikacji autobusowej oraz udziału własnego organizatora – nie więcej jednak niż rzeczywista kwota deficytu oraz nie mniej niż 10% deficytu do wozokilometra. Zgodnie z zasadami funduszu rozwoju komunikacji autobusowej (Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych) organizator musi przeznaczyć min. 10% środków własnych na realizację przedsięwzięcia, a reszta środków może pochodzić z ww. funduszu, tzn. przykładem, jeżeli rekompensata wynosić ma np. 2,50 zł/km to 0,25 zł/km musi organizator wypłacić z własnych środków.

Rekompensata ta ma pokryć różnicę między faktyczny przychodem z tytułu sprzedaży biletów, a umówionym przychodem, który Wnioskodawca powinien uzyskać. Ta różnica stanowi rekompensatę wypłacaną przez gminę.

W umowie z gminą wskazano stawkę jednostkową jednego wozokilometra – wynosi ona (…) zł za każdy kilometr. Oznacza to, że za każde przejechane 100 km, Wnioskodawca winien zarobić (…) zł. Jeśli jednak z tytułu sprzedaży biletów (którymi zajmuje się Wnioskodawca) sprzedaż na takim odcinku będzie niższa od ww. kwoty – gmina zwraca Wnioskodawcy różnicę.

Dla przykładu, jeśli Wnioskodawca sprzeda bilety za równowartość 200 zł z tytułu przejechanych 100 km, to gmina zwróci mu dodatkowe 127 zł tytułem rekompensaty.

Warto również wskazać, że rekompensata uzyskiwana przez Wnioskodawcę nie będzie przekraczać kwoty 3,00 zł za wozokilometr.

Wysokość rekompensaty stanowi różnicę między ustaloną z gminą wartością przejazdu (tj. iloczyn ilości kilometrów i ustalonej stawki) i faktycznie uzyskanego przez Wnioskodawcę przychodu z tytułu sprzedaży biletów.

Zatem znaczenie do obliczenia rekompensaty ma:

1.  stawka za jeden kilometr,

2.  ilość przejechanych w ramach umowy kilometrów,

3.  kwota faktycznie uzyskanego od pasażerów przychodu.

Wysokość rekompensaty jest zatem uzależniona od przejechanych wozokilometrów, stawki za jeden kilometr i faktycznie uzyskanych od pasażerów opłat za przejazdy.

Rekompensata jest obliczana co miesiąc – jej wysokość zależy od faktycznego przychodu uzyskanego przez Wnioskodawcę. Kwota rekompensaty w każdym miesiącu może się różnić.

Rekompensata jest wypłacana na podstawie wniosku złożonego przez Wnioskodawcę w gminie. Wniosek taki składany jest w terminie do 5 dni po zakończeniu miesiąca, w którym Wnioskodawca wykaże, że podstawą poniesionej straty z tytułu realizacji usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego są utracone przychody i poniesione koszty.

Rekompensata będzie przekazywana na konto Wnioskodawcy z dołu, w okresach miesięcznych. Rekompensata będzie płatna w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawidłowo wystawionej przez Wnioskodawcę noty obciążeniowej. Otrzymywane rekompensaty są wypłacane wyłącznie w celu pokrycia strat związanych z utrzymaniem nierentownych linii, a więc w celu realizacji zadań w zakresie publicznego transportu zbiorowego. Rekompensata ma za zadanie pokryć straty wynikające z utrzymania nierentownych linii autobusowych. Umowa z gminą nie przewiduje na co Wnioskodawca może wydatkować środki otrzymane w ramach ww. rekompensaty. Umowa przewiduje wyłącznie cel (rekompensowanie straty finansowej) i podstawę wypłaty (faktycznie powstała strata finansowa). Rekompensata jest kalkulowana w taki sposób, aby zrekompensować stratę finansową Wnioskodawcy w związku z realizacją umowy zawartej z gminą.

Co znamienne, otrzymywanie rekompensaty nie ma wpływu na cenę biletów – jest ona ustalona w załączniku do umowy zawartej z gminą. Odpłatność pasażerów nie jest niższa w związku z otrzymaną rekompensatą. Odpłatność pasażerów pozostaje na takim samym poziomie. Wysokość odpłatności podyktowana jest przez gminę. Rolą rekompensaty jest pokrycie tej części wydatków Wnioskodawcy, która nie zostaje pokryta bezpośrednio przez pasażerów (tj. z opłaty za bilety).

Należy podkreślić, że bez otrzymanej rekompensaty Wnioskodawca nie jest w stanie świadczyć usług w zakresie lokalnego transportu zbiorowego, bowiem świadczenie takich usług byłoby całkowicie nieopłacalne i nierentowne. Gdyby Wnioskodawca nie otrzymywał rekompensaty, a zamierzałby dalej prowadzić takie przejazdy (zakładając, że byłyby to przejazdy prywatne), musiałby podnieść ceny biletów, aby pokryć stratę finansową.

Umowa będąca przedmiotem wniosku jest pierwszą umową zawartą z gminą – Wnioskodawca dotychczas nie otrzymywał rekompensaty. Wnioskodawca ma wątpliwości jak zaewidencjonować otrzymywaną rekompensatę.

Podmiotem wypłacającym rekompensatę jest gmina. Gminę tę w zawartej umowie nazwano Operatorem.

Treść umowy zawartej z gminą nie precyzuje dokładnie podstawy wypłaty środków poza wskazaniem, że rekompensata będzie przekazywana z „funduszu rozwoju komunikacji autobusowej”.

W umowie wskazano jednak, że w zakresie do niej nierugowalnym zastosowanie znajdą m.in. ustawa o publicznym transporcie zbiorowym oraz ustawa o funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej oraz akty do nich wykonawcze.

W tak przedstawionym stanie faktycznym, po stronie Wnioskodawcy powstały następujące wątpliwości.

Pytanie

Czy opisana w stanie faktycznym rekompensata stanowi dla Wnioskodawcy podstawę do opodatkowania jej podatkiem od towarów i usług?

Pana stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawcy, rekompensata opisana szczegółowo we wniosku nie stanowi dla Wnioskodawcy podstawy do opodatkowania jej podatkiem od towarów i usług.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: uVAT) opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają: odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 uVAT za świadczenie usług, o którym mowa w powyższym przepisie, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 uVAT, w tym również:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,

2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji,

3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Jednocześnie za dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 uVAT, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (art. 7 ust. 1 uVAT).

Przez towary rozumie się natomiast rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii (art. 2 pkt 6 uVAT).

Ustawodawca zdecydował się na posłużenie się definicją dostawy towarów oraz dopełniającą ją definicją świadczenia usług, za którą rozumie się wszelkie inne (niż dostawa towarów) świadczenia.

Pojęcie świadczenia usług zostało opisane w sposób szeroki – rozumie się przez nie każde zachowanie (świadczenie, ale również powstrzymanie się od konkretnych działań).

Zgodnie z definicją ustawową, za świadczenie usług rozumieć winniśmy zatem wszelkie czynności polegające na działaniu, zaniechaniu i tolerowaniu. Samo to świadczy o tym, że pod pojęciem świadczenia usług kryje się znaczny katalog czynności.

Jednakże nawet tak szeroka definicja została w pewien sposób ograniczona – wprowadzono określone warunki dodatkowe, które muszą zostać spełnione, aby dane świadczenie usług podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT.

Pierwszym warunkiem jest, aby w następnie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia. Ponadto świadczonej usłudze powinno odpowiadać świadczenie wzajemne ze strony nabywcy usługi (określone wynagrodzenie).

Ponadto opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają takie usługi, w ramach których wyróżnić można bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy wykonaną usługą, a otrzymanym wynagrodzeniem. Podnosi się, że otrzymana zapłata powinna być bezpośrednią konsekwencją wykonanej (świadczonej) usługi.

Odpłatność przybrać może dwojaki charakter – klasyczny (tj. może być wyrażona w pieniądzu) lub może zostać określona w formie ekwiwalentu (np.: barter). Generalnie przyjmuje się, że pod pojęciem zapłaty należy rozumieć prawo przedstawmy usługi do otrzymania (i żądania) określonego wynagrodzenia.

Jednocześnie w art. 29a ust. 1 uVAT wskazano, że podstawą opodatkowania tym podatkiem jest wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną (lub ma stanowić w przyszłości) z tytułu m.in. świadczenia usług lub osoby trzeciej, w tym dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, mające bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

Rekompensata określona w umowie Wnioskodawcy z gminą ma charakter ogólny – jej celem jest bowiem pokrycie straty finansowej Wnioskodawcy wynikającej z realizacji zadań użyteczności publicznej, a nie dofinansowanie konkretnej usługi, czy indywidualnego przejazdu. Zadaniem tej rekompensaty jest generalne i ogólne dotowanie działalności Wnioskodawcy polegające na świadczeniu usług transportu publicznego. Przekazanie rekompensaty ma na celu umożliwienie Wnioskodawcy kontynuowania świadczenia usług będących przedmiotem umowy mimo ich niskiej rentowności (lub nawet nierentowności).

Wysokość rekompensaty jest ustalana co miesiąc na podstawie danych przekazanych gminie przez Wnioskodawcę i w uproszczeniu stanowi różnicę między oczekiwanym zyskiem Wnioskodawcy (który powinien uzyskać w związku z wykonywaniem umowy), a faktycznie uzyskanym zyskiem.

Otrzymane w ramach rekompensaty kwoty nie są bowiem powiązane z konkretnym przejazdem czy konkretną osobą – do jej kalkulacji przyjmowany jest ogólny wynik działalności podejmowanej przez Wnioskodawcę (w ramach umowy) w danym miesiącu.

Otrzymywana przez Wnioskodawcę rekompensata nie wpływa również na cenę biletów – wynikają one bowiem z umowy zawartej z gminą. Wysokość wypłacanej rekompensata jest niezależna od ceny biletów. Gmina samodzielnie decyduje o wysokości cen biletów – Wnioskodawca nie ma wpływu na ich wysokość, a ponadto jest nią związany (cena biletów jest bowiem Wnioskodawcy narzucana umową).

W związku z powyższym brak jest w opisanej sprawie bezpośredniego związku między otrzymywaną rekompensatą, a cenami świadczonych przez Wnioskodawcę usług.

Podobne stanowisko wyraża m.in. orzecznictwo sądowo-administracyjne. Przykładem można wskazać na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2023 r. (sygn. akt I FSK 2264/19), czy wyrok z 21 grudnia 2021 r. (sygn. akt I FSK 1060/21).

Podobne stanowisko wyraził również Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie rozpoznawanej pod sygn. akt C-615/23, gdzie wskazano, że rekompensata wypłacana przez jednostkę samorządu terytorialnego przedsiębiorstwu świadczącemu usługi publicznego transportu zbiorowego i mająca na celu pokrycie strat poniesionych przez takiego przedsiębiorcę, w związku z wykonywaniem przez niego umowy, nie wchodzi w zakres podstawy opodatkowania tego przedsiębiorstwa.

Ważne jest również to, że w art. 52 ust. 1 Ustawy o publicznym transporcie zbiorowym wskazano, że operatorowi przysługuje rekompensata, jeśli wykaże, że podstawą poniesionej straty z tytułu realizacji usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego są utracone przychody i poniesione koszty, o których mowa w innych przepisach tej ustawy (art. 50 ust. 1 pkt 2).

Ponadto zgodnie z przepisami ww. Ustawy operatorowi należy się taka rekompensata w sytuacji, gdy strata jest wykazana, a operator złoży stosowny wniosek.

Przekazanie Wnioskodawcy rekompensaty znajduje również swoje umocowanie w ustawie. Również ze wskazanych powyżej przepisów wynika, że rekompensata taka nie jest związana z konkretną usługą, a wynika wyłącznie z faktu powstania po stronie operatora straty z tytułu realizacji usług (w rozumieniu ogólnej straty).

Podsumowując, analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że otrzymywana przez Wnioskodawcę rekompensata z tytułu pokrycia strat powstałych w związku z realizacją usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego nie stanowi podstawy opodatkowania jej podatkiem od towarów i usług.

Powyższe stanowisko potwierdził również tut. Organ w interpretacjach z 18 września 2025 r. (0112-KDIL1-2.4012.445.2025.1.PM), z 3 października 2025 r. (0112-KDIL1-2.4012.483.2025.2.MR), z 28 listopada 2025 r. (0111-KDIB3-2.4012.850.2025.1.SR) czy z 8 grudnia 2025 r. (0114-KDIP4-3.4012.539.2025.1.DG).

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Jak wynika z treści art. 2 pkt 6 ustawy:

Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Definicja świadczenia usług ma charakter dopełniający definicję dostawy towarów i jest wyrazem realizacji powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatnika w ramach działalności gospodarczej.

Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do „grona” usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w rozumieniu art. 7 ustawy.

Zatem każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi, co do zasady, usługę w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Niemniej muszą być przy tym spełnione następujące warunki:

·      w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (wierzyciel/nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,

·      świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy jej wykonaniem, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną czynność w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Zatem pod pojęciem odpłatności rozumieć należy prawo podmiotu sprzedającego towar lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego).

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy podatku od towarów i usług, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Taka konstrukcja definicji świadczenia usług jest wyrazem zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji dokonywanych w ramach profesjonalnego obrotu gospodarczego.

Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest spełnienie dwóch przesłanek łącznie: po pierwsze – dana czynność ujęta jest w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie – czynność została wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem działa jako podatnik podatku VAT.

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:

Przepisy art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług stanowią implementację art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347, str. 1, ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady.

Na mocy art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE:

Powyższe przepisy wskazują, że czynność podlega opodatkowaniu, jeśli podmiot wykorzystuje w sposób ciągły w celach zarobkowych swój majątek.

Z powyższych konstrukcji prawnych jednoznacznie wynika, że wykonując opisane we wniosku czynności spełniające definicję działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, działa Pan w charakterze podatnika podatku VAT.

Dla uzyskania statusu podatnika podatku VAT nie ma znaczenia rezultat prowadzonej działalności. Podatnikiem będzie podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na to, czy przynosi ona zyski. Podatnikami VAT są również podmioty, których cel działalności nie jest związany z prowadzeniem działalności komercyjnej nastawionej na osiąganie zysków lub też przeznaczające uzyskane zyski na cele społecznie użyteczne (charytatywne, kulturalne, naukowe, itd.).

Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzenia wymaga, że gdyby nawet podatnik nie osiągnął z tytułu prowadzonej działalności dochodu, to nie zmienia to faktu, że wykonując czynności będące przedmiotem działalności gospodarczej wystąpi w charakterze podatnika podatku VAT – bowiem będzie świadczył w tym zakresie usługi, które podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT. W konsekwencji, oznacza to, że jeżeli podmiot uzyska jakąkolwiek zapłatę za te usługi w sensie ekonomicznym (nawet bilansując tylko poniesione w związku z nim wydatki), to owe wynagrodzenie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT według właściwych reguł.

Zasady finansowania przewozów o charakterze publicznym zostały uregulowane w ustawie z 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 258 ze zm.), dalej „ustawa o publicznym transporcie zbiorowym”.

Art. 4 ust. 1 pkt 15 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym stanowi, że:

Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:

W myśl art. 50 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:

Stosownie do art. 51 ust. 1 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:

Zgodnie z art. 51 ust. 2 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:

W myśl art. 52 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:

Jak stanowi art. 53 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:

Z kolei na mocy art. 29a ust. 1 ustawy:

Jednocześnie, zgodnie z art. 29a ust. 6 ustawy:

Art. 29a ust. 7 ustawy:

Z powyższych przepisów wynika, że, co do zasady, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi wartość otrzymanego świadczenia, które dostawca lub świadczący usługę otrzymuje lub powinien otrzymać od kupującego. Przepis art. 29a ust. 6 i ust. 7 ustawy wymienia elementy, które powinny być wliczane bądź nie powinny być wliczane do podstawy opodatkowania.

Włączenie do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze ma miejsce tylko wówczas, gdy jest to dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze związana bezpośrednio z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. Do podstawy opodatkowania zaliczane są tylko takie dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, które są bezpośrednio przeznaczone na dofinansowanie konkretnego towaru, czy też konkretnego rodzaju usługi. Gdy podatnik otrzyma dofinansowanie, które będzie związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Nie jest natomiast podstawą opodatkowania ogólna dotacja (subwencja, inna dopłata o podobnym charakterze) uzyskana przez podatnika, niezwiązana z dostawą towaru lub świadczeniem usługi.

Z treści powołanych przepisów wynika, że podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku.

Dla określenia, czy dane dotacje (subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze) są czy też nie są opodatkowane istotne są szczegółowe warunki ich przyznawania, określające cele realizowanego w określonej formie dofinansowania.

Kryterium uznania dotacji za stanowiącą podstawę opodatkowania jest zatem stwierdzenie, że dotacja dokonywana jest w celu sfinansowania konkretnej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast dotacje niedające się powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie stanowią podstawy opodatkowania w rozumieniu przepisu art. 29a ust. 1 ustawy.

Włączenie do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze ma miejsce tylko wówczas, gdy jest to dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze związana bezpośrednio z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. Do podstawy opodatkowania zaliczane są tylko takie dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, które są bezpośrednio przeznaczone na dofinansowanie konkretnego towaru czy też konkretnego rodzaju usługi. Nie jest więc podstawą opodatkowania ogólna dotacja (subwencja, inna dopłata o podobnym charakterze) uzyskana przez podatnika, niezwiązana z dostawą towaru lub świadczeniem usługi.

W przypadku natomiast, gdy podatnik otrzyma dofinansowanie, które będzie związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Zatem, podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług zwiększa się tylko o takie dotacje, które w sposób bezwzględny i bezpośredni są związane z daną dostawą towarów lub świadczeniem usług. Jeżeli jednak taki bezpośredni związek nie występuje, dofinansowanie ogólne – na pokrycie kosztów działalności nie zwiększa podstawy opodatkowania, a tym samym nie podlega opodatkowaniu.

Przepis art. 29a ust. 1 ustawy jest odpowiednikiem art. 73 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, zgodnie z którym:

Opodatkowanie subwencji (dotacji) stanowi wyjątek od zasad ogólnych wspólnego systemu VAT. Nie wszystkie subwencje (dotacje) stanowią element podstawy opodatkowania VAT. Jedynie takie, które są subwencjami (dotacjami) związanymi bezpośrednio z ceną dostawy towarów czy ceną świadczenia usług. Wyjątek ten należy interpretować w sposób ścisły. Wykładnia ścisła prowadzi do wniosku, że tylko subwencje bezpośrednio wpływające na cenę transakcji podlegają opodatkowaniu. Natomiast inne subwencje (dotacje) nie wchodzą tym samym do podstawy opodatkowania, a w konsekwencji nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT.

Pana wątpliwości dotyczą kwestii braku opodatkowania podatkiem VAT otrzymanej rekompensaty w związku z realizacją usług transportu zbiorowego.

Z przedstawionych okoliczności sprawy wynika, że jest Pan, czynnym podatnikiem podatku VAT i prowadzi Pan działalność gospodarczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej wpisanej do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Główne PKD Pana działalności to transport drogowy pasażerski inny niż rozkładowy (49.32.Z) oraz transport drogowy pasażerski rozkładowy (49.31.Z). Zawarł Pan z jedną z gmin umowę (Gmina (…), umowa z 30 grudnia 2025 r.), której przedmiotem jest świadczenie przez Pana usług w zakresie lokalnego transportu zbiorowego komunikacji publicznej o charakterze użyteczności publicznej. Umowa została zawarta na podstawie przepisów ustawy o transporcie zbiorowym. Gminę w zawartej umowie nazwano Operatorem. W umowie wskazano, że w zakresie do niej nierugowalnym zastosowanie znajdą m.in. ustawa o publicznym transporcie zbiorowym oraz ustawa o funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej oraz akty do nich wykonawcze. Na podstawie zawartej umowy gmina powierzyła Panu świadczenie usług lokalnego transportu zbiorowego na obszarze swojej właściwości. Świadczy Pan powierzone zadania na obszarze i na liniach wskazanych przez gminę. Gmina ustala trasę, po której Pan ma się poruszać, częstotliwość przejazdów oraz cenę biletów. Organizatorem transportu zbiorowego jest gmina – Pan działa w tym wypadku jako podwykonawca. Wskazał Pan, że przedmiotem wniosku – zważywszy na definicję ustawową określoną w ustawie o publicznym transporcie zbiorowym (w art. 50 pkt 3 tej ustawy) – jest rekompensata z tytułu świadczenia usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego. Zgodnie z zawartą umową, wpływy z biletów oraz kar (opłat dodatkowych) nałożonych w trakcie kontroli podróżnych stanowią Pana przychód. Jest Pan również zobowiązany do stosowania ulg ustawowych wynikających z obowiązujących przepisów prawa oraz drukować na własny koszt bilety uprawniające do przejazdu na określonej w umowie linii. Wysokość cen biletów – jednorazowych oraz miesięcznych (w tym normalnych i ulgowych) obowiązujących na linii, na której Pan operuje – jest wskazana w załączniku do umowy nazwanym „Cennik biletów”. Cennik ten stanowi integralną część umowy zawartej z gminą. Jednocześnie przysługuje Panu rekompensata obejmująca Pana stratę związaną z wykonywaniem przedmiotu umowy zawartej z gminą. Generalną zasadą tejże rekompensaty jest wyrównanie straty poniesionej przez Pana, w związku z wykonywaniem umowy. Rekompensata ta składa się z części przekazanej przez fundusz rozwoju komunikacji autobusowej oraz udziału własnego organizatora – nie więcej jednak niż rzeczywista kwota deficytu oraz nie mniej niż 10% deficytu do wozokilometra. Zgodnie z zasadami funduszu rozwoju komunikacji autobusowej (Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych) organizator musi przeznaczyć min. 10% środków własnych na realizację przedsięwzięcia, a reszta środków może pochodzić z ww. funduszu tzn. przykładem, jeżeli rekompensata wynosić ma np. 2,50 zł/km to 0,25 zł/km musi organizator wypłacić z własnych środków. Rekompensata ta ma pokryć różnicę między faktyczny przychodem z tytułu sprzedaży biletów, a umówionym przychodem, który Pan powinien uzyskać. Ta różnica stanowi rekompensatę wypłacaną przez gminę. W umowie z gminą wskazano stawkę jednostkową jednego wozokilometra – wynosi ona (…) za każdy kilometr. Oznacza to, że za każde przejechane 100 km, winien Pan zarobić (…) zł. Jeśli jednak z tytułu sprzedaży biletów sprzedaż na takim odcinku będzie niższa od ww. kwoty – gmina zwraca Panu różnicę. Wskazał Pan również, że wysokość rekompensaty stanowi różnicę między ustaloną z gminą wartością przejazdu, tj. iloczyn ilości kilometrów i ustalonej stawki, i faktycznie uzyskanego przez Pana przychodu z tytułu sprzedaży biletów. Rekompensata jest obliczana co miesiąc – jej wysokość zależy od faktycznego przychodu uzyskanego przez Pana. Kwota rekompensaty w każdym miesiącu może się różnić. Rekompensata jest wypłacana na podstawie wniosku złożonego przez Pana w gminie. Wniosek taki składany jest w terminie do 5 dni po zakończeniu miesiąca, w którym Pan wykaże, że podstawą poniesionej straty z tytułu realizacji usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego są utracone przychody i poniesione koszty. Otrzymywane rekompensaty są wypłacane wyłącznie w celu pokrycia strat związanych z utrzymaniem nierentownych linii, a więc w celu realizacji zadań w zakresie publicznego transportu zbiorowego. Rekompensata ma za zadanie pokryć straty wynikające z utrzymania nierentownych linii autobusowych. Umowa przewiduje wyłącznie cel (rekompensowanie straty finansowej) i podstawę wypłaty (faktycznie powstała strata finansowa). Rekompensata jest kalkulowana w taki sposób, aby zrekompensować stratę finansową Pana w związku z realizacją umowy zawartej z gminą. Otrzymywanie rekompensaty nie ma wpływu na cenę biletów – jest ona ustalona w załączniku do umowy zawartej z gminą. Odpłatność pasażerów nie jest niższa w związku z otrzymaną rekompensatą. Odpłatność pasażerów pozostaje na takim samym poziomie. Wysokość odpłatności podyktowana jest przez gminę. Rolą rekompensaty jest pokrycie tej części Pana wydatków, która nie zostaje pokryta bezpośrednio przez pasażerów (tj. z opłaty za bilety). Wskazał Pan, że bez otrzymanej rekompensaty nie jest Pan w stanie świadczyć usług w zakresie lokalnego transportu zbiorowego, bowiem świadczenie takich usług byłoby całkowicie nieopłacalne i nierentowne. Gdyby nie otrzymywał Pan rekompensaty, a zamierzałby dalej prowadzić takie przejazdy (zakładając, że byłyby to przejazdy prywatne), musiałby Pan podnieść ceny biletów, aby pokryć stratę finansową.

Odnosząc się do okoliczności sprawy zasadnym jest odwołanie się do wyroku TSUE z 8 maja 2025 r. w sprawie C‑615/23 (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przeciwko P. S.A.). Przedmiotem tego wyroku jest bowiem sytuacja, w której Spółka realizująca (na podstawie umowy zawartej z jednostką samorządu terytorialnego) publiczny transport zbiorowy, pokrywa część kosztów z wpływów z biletów, a pozostałą część uzyskuje w formie rekompensaty od tej jednostki działającej jako organizator.

W wyroku tym TSUE wskazał, że:

W związku z powyższym, w świetle orzeczenia TSUE w sprawie C-615/23, należy stwierdzić, że rekompensata nie jest wypłacana Panu w celu świadczenia przez Pana usługi transportowej na rzecz określonego usługobiorcy i nie ma wpływu na cenę, jaką ma zapłacić ten usługobiorca. Rekompensata nie ma bezpośredniego wpływu na cenę świadczonych usług transportowych, ustaloną przez Organizatora tych usług (gminę), ponieważ celem tej rekompensaty jest przede wszystkim pokrycie Pana kosztów związanych z tą działalnością. Otrzymywane rekompensaty są wypłacane wyłącznie w celu pokrycia strat związanych z utrzymaniem nierentownych linii – w celu realizacji zadań w zakresie publicznego transportu zbiorowego.

Otrzymana przez Pana rekompensata nie stanowi wynagrodzenia za konkretne świadczenie realizowane przez Pana na rzecz konkretnego pasażera, lecz służy zbilansowaniu kosztów realizowanej przez Pana działalności – w zakresie lokalnego transportu zbiorowego komunikacji publicznej o charakterze użyteczności publicznej.

W analizowanym przypadku nie zachodzi bezpośredni związek między otrzymaną rekompensatą a ceną biletu czy konkretnym świadczeniem na rzecz pasażera. Organizator transportu – jednostka samorządu terytorialnego – nie nabywa od Pana odpłatnej usługi, lecz za pomocą rekompensaty wspiera Pana działalność i umożliwia realizację celu publicznego, jakim jest dostępność usług transportowych.

Zatem otrzymywana przez Pana od Organizatora – jednostki samorządu terytorialnego – rekompensata, za świadczenie usług publicznego transportu zbiorowego, nie stanowi podstawy opodatkowania i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Mając na uwadze przepisy ustawy oraz orzeczenie TSUE w sprawie C-615/23 należy stwierdzić, że otrzymywana przez Pana od gminy rekompensata za świadczenie usług w zakresie lokalnego transportu zbiorowego komunikacji publicznej o charakterze użyteczności publicznej, nie stanowi wynagrodzenia za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, a tym samym nie jest opodatkowana podatkiem VAT.

Tym samym Pana stanowisko jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa:

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym, Pan ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej:

W związku z powyższym, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Pana wniosku (pytania). Inne kwestie przedstawione w opisie stanu faktycznego, bądź we własnym stanowisku, które nie zostały objęte pytaniem nie mogą być, zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, rozpatrzone.

Wskazuję również, że Pana wniosek w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych podlega odrębnemu rozstrzygnięciu.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.